Chanh

Chanh là một số loài thực vật cho quả nhỏ, thuộc chi Cam chanh (Citrus), khi chín có màu xanh hoặc vàng, thịt quả có vị chua. Quả chanh được sử dụng làm thực phẩm trên khắp thế giới - chủ yếu dùng nước ép của nó, thế nhưng phần cơm (các múi của chanh) và vỏ (zest) cũng được sử dụng, chủ yếu là trong nấu ăn và nướng bánh.

Nước ép chanh chứa khoảng 5% (khoảng 0,3 mol / lít) axit citric, điều này giúp chanh có vị chua, và độ pH của chanh từ 2-3. Điều này làm cho nước ép chanh không đắt, có thể sử dụng thay axít cho các thí nghiệm khoa học trong giáo dục. Bởi vì có vị chua, nhiều thức uống và kẹo có mùi vị đã xuất hiện, bao gồm cả nước chanh.

Phân bổ

Chi Cam chanh (Citrus) là một chi thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương (Rutaceae), có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới ở đông nam châu Á.

Chanh Khánh Tân Nghệ An quả to tới 60-80 gam/1 quả (miền Bắc).

Ở miền Nam có nhiều giống, quả nhỏ trung bình thường 30-40 gam.1 quả.

Chanh đào vỏ đỏ ruột đỏ, chanh đào vỏ đỏ ruột vàng, chanh ruột trắng (chanh giấy), chanh ruột trắng tứ thời (không hạt), chanh không gai và nhiều giống chanh mới nhập nội và tuyển lựa trong nước.

Chăm sóc

Thời vụ: 

Vụ xuân trồng vào tháng 2-3, vụ thu trồng từ tháng 8-10 và có thể trồng vào quanh năm. Mật độ: Hố đào rộng 60-80cm, độ sâu tuỳ theo chất đất. Nếu đất đồi khoảng 60-80cm, đất bằng khoảng 30-40cm. Bón lót 20-30kg phân hữu cơ. Khoảng cách hố trồng thích hợp là 3x3m hoặc 3x4m.

Lấy đất mặt liếp hoặc đất mương đã khô băm nhỏ rồi trộn thêm hỗn hợp phân chuồng hoai, tro trấu và phân lân, một ít thuốc trừ sâu để trị rệp sáp và tuyến trùng rễ, rồi đắp thành mô cao 5 tấc và rộng 5 tấc vuông. Móc lỗ đặt cây xuống, mặt đất bầu bằng mặt đất mô, cắm một cây kèm để giữ cho cây mới trồng đứng thẳng không bị gió lay động gốc và giúp cho rễ non mau phát triển.

Một thời gian sau, khi đợt non chuyển sang bánh tẻ thì có thể bón một ít phân NPK hoặc xịt thêm phân bón lá (Lay-O, Combi-5) để cho cây ra đợt đọt non mới đồng loạt hơn, có thể bấm tỉa những đọt quá dài để tạo tán cây tròn hơn không bị gió làm gãy. Thường thì đọt nhú ra khoảng 2 phân có thể xịt thuốc trừ sâu, đến khi đọt non có nhiều lá lụa có thể xịt thuốc trừ nấm bệnh. Tùy theo tình trạng cây hoặc chu kỳ ra đọt non mà áp dụng phân bón hợp lý.
 
Bón lót

Trước khi trồng, bón lót phân chuồng, phân hữu cơ hoai mục khoảng 20 kg/hố trồng. Bón phía dưới hố, lấp ít đất và đặt cây con để trồng. Sau khi trồng, tưới nước giữ ẩm vừa phải cho cây. Có thể tưới từ 2 – 3 ngày/lần cho những tuần đầu sau trồng. Sau đó khoảng 1 tuần – 10 ngày tưới 1 lần. Luôn chú ý giữ sạch cỏ dại.
 
Bón thúc

Năm đầu tiên, bón thúc với liều lượng 1 muỗng canh phân urea pha với bình 10 lít nước để tưới cho cây. 1 năm tưới 3 – 4 lần. Cây chanh dễ trồng và dễ chăm sóc, tuy nhiên muốn đạt năng suất, chất lượng cao cần được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng như những loại cây trồng khác.

Có thể bổ sung phân lân, kali và các yếu tố vi trung, vi lượng thông qua bón thêm phân hữu cơ và hữu cơ khoáng theo khuyến cáo. Khi tưới bằng phân hữu cơ ngâm pha loảng tỷ lệ khoảng từ 1 – 5 để tưới cho cây. Bón thúc từ năm thứ hai là 100 – 500g phân urea/cây/năm.

Chia làm 3 – 4 lần bón vào gốc lấp đất hoặc pha nước tưới. Nếu tưới cần tưới xả lại một lần với nước lã. Chú ý phòng trừ sâu bệnh cũng như chăm sóc, tỉa cành cho cây thường xuyên. Cắt bỏ những cành rậm rạp sát gốc, cành trong tán, hoặc cành khô già, cành nhỏ, cành vượt để tạo độ thông thoáng cho cây cho năng suất tốt.

Bệnh

Sâu chích hút (như bọ xít, rầy, rệp): Dùng tay bắt giết hoặc phun Bi58 0,05-0,1%, Basa 0,2%. Sâu bùa vẽ: Phun Padan 95WP nồng độ 0,05-0,1%, hoặc dùng hỗn hợp 20ml Decis 25EC+1 lít Bi58 rồi pha loãng với nước nồng độ 0,05-0,07% để phun.

Nhện trắng gây rám quả: Phun lưu huỳnh bột 20-25kg/ha hoặc Zineb 0,3-0,5%. Nhện đỏ: Phun Polytrin 40EC nồìng độ 0,1%, Supracid 40EC 0,2%. Sâu đục thân, cành: Bắt giết xén tóc, bẻ cành chớm héo, lấy giây mây bắt sâu non.

Bệnh đốm đen, bệnh loét, ghẻ: Phun Zineb 0,5%, oxy clorua đồng 0,3-0,5%, Maneb 0,3-0,5%. Bệnh phấn trắng: Phun Topsin M nồng độ 0,075-0,1%, lưu huỳnh bột (20-30kg) trộn với (7- 10kg) vôi bột để phun cho 1ha.

Tác dụng y học

Chanh – công dụng làm đẹp

Trị mụn: Chanh có tác dụng trị mụn trứng cá hiệu quả. Để trị mụn các bạn lấy một cốc nước chanh không đường thoa nhẹ nhàng lên vùng da bị mụn, sẽ giúp giảm bớt mụn hiệu quả, đặc biệt là mụn ở sau lưng.

Làm sáng da và mờ vết thâm: Chanh có chứa hàm lượng enzyme có tác dụng làm sáng da, tẩy da chết. Sử dụng nước cốt chanh trộn với đường thoa nhẹ nhàng lên da mặt khoảng 2-3 lần/ tuần để tẩy da chết và vết thâm trên da mặt.

Làm trắng da: Chỉ cần trộn nước cốt chanh với nước ép cà chua rồi thoa lên cơ thể, sau một thời gian sử dụng bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt của làn da.

Trị nám và tàn nhang được xem là một trong những công dụng tuyệt vời nhất của chanh. Chanh có chứa hàm lượng axit cao có tác dụng đầy lùi các vết nắm và tàn nhang trên da mặt, các bạn có thể nghiền nhỏ quả hạnh nhân rồi trộn với lòng trắng trứng + nước cốt chanh, thoa lên mặt sẽ thấy hiệu quả rõ rệt sau một thời gian sử dụng.

Làm sạch móng tay, các bạn có thể chà trực tiếp chanh vào móng tay hoặc móng chân bị bẩn sẽ cảm nhận được sự khác biệt.

Chanh – công dụng chữa bệnh

Giảm cân: Nếu bạn đang có ý định giảm cân thì chanh được xem là giải pháp tuyệt vời, các bạn pha nước cốt chanh với nước muối ấm uống vào buổi sáng. Cách làm này có tác dụng giải khát và kiềm soát sự thèm ăn của cơ thể, giúp giảm cân hiệu quả.

Làm giảm đau họng : Sử dụng 1 vắt chanh tươi, pha với nước nóng và một ít muối và uống, cổ họng của bạn sẽ dịu là và bớt đau.

Tăng cường hoạt động của não và hệ thần kinh: Cơ thể thiếu Kali là một trong những nguyên nhân gây ra những lo lăng và căng thẳng, nước chanh có chứa hàm lượng Kali sẽ bổ sung vào cho cơ thể, đồng thời còn cung cấp Vitamin C giúp cơ thể chúng ta đầy năng lượng làm việc.

Trị cảm giác buồn nôn : Trong nước chanh có chứa một số chất khử trùng, nó sẽ làm dịu dạ dày của bạn và làm mất cảm giác buồn nôn. Khi say rượu các bạn có thể uống một ly chanh có tác dụng giải rượu tuyệt vời.

Trị côn trùng cắn bằng cách trộn nước cốt chanh với mật ong thoa lên da thường xuyên sẽ làm giảm cảm giác sưng phồng, ngứa do côn trùng đốt.

Ổn định huyết áp: Huyết áp cao thường gặp nhiều ở người trung niên và cao tuổi, để ổn định huyết áp ở mức cho phép. Bạn có thể nghiệm nát 3 nhánh tỏi và 1 củ hành trong ¼ cốc sữa đậu nành, đem hỗn hợp đi đun nóng và cho thêm 3 thìa nước cốt chanh để sử dụng uống hằng ngày.

Giá trị kinh tế

Chanh là giống cây ăn trái quan trọng, được trồng nhiều nơi trên thế giới nhờ thích nghi rộng với nhiều vùng sinh thái.

Chanh được sử dụng rất phổ biến như ăn tươi, làm nước giải khát, cung cấp cho ta nhiều vitamin C, ngoài ra chanh còn làm hương liệu trong chế biến thực phẩm và hàng tiêu dùng.

Phân loại

Chanh có nhiều giống, các giống thường gặp như: chanh giấy được nhiều người ưa chuộng vì mỏng vỏ, nhiều nước, vị thơm, chanh núm quả tròn, chanh thơm Indo, được nhập nội từ Indonesia, trái tròn, đẹp, chanh lima persa không hạt, chanh Eureka… 

Bình luận