Dừa Xiêm

Dừa, hay cọ dừa, (danh pháp hai phần: Cocos nucifera), là một loài cây trong họ Cau (Arecaceae). Nó cũng là thành viên duy nhất trong chi Cocos và là một loại cây lớn, thân đơn trục (nhiều khi gọi là nhóm thân cau dừa) có thể cao tới 30 m, với các lá đơn xẻ thùy lông chim 1 lần, cuống và gân chính dài 4–6 m các thùy với gân cấp 2 có thể dài 60–90 cm; lá kèm thường biến thành bẹ dạng lưới ôm lấy thân; các lá già khi rụng để lại vết sẹo trên thân.

 

Phân bổ

Dừa xiêm được trồng phổ biến ở các tỉnh phía Nam. Dừa xiêm là loại dừa dùng để uống nước, nó là cây đặc sản của xứ dừa Bến Tre; thời gian từ khi trồng đến khi cây cho trái “chiến” từ 2,5 đến 3 năm (tùy vào điều kiện chăm sóc).

Chăm sóc

Dừa là loại cây lâu năm, có thể sinh trưởng, phát triển 50-60 năm. Có một số giống dừa cho năng suất cao như giống dừa dâu cho năng suất thu hoạch khoảng 90-120 trái/năm, dừa ta thu hoạch khoảng 70-100 trái/năm. Nếu chọn giống dừa từ cây dừa mẹ không tốt, ít trái, trái nhỏ. Mặc dù cây dừa mẹ cho trái khá nhưng nằm trong quần thể vườn dừa có nhiều cây ít trái lân cận, nó đã thụ phấn chéo, bị lai và cho trái ít.

1. Các loại giống cây dừa

Khi trồng cây dừa, việc đầu tiên phải nghĩ đến là chọn giống. Đây là khâu quan trọng nhất, vì nó quyết định cho sự thành bại cho mảnh vườn dừa. Khi chọn giống chúng ta cần phân biệt có hai nhóm giống là dừa cao và dừa lùn.

- Giống dừa cao gồm có dừa ta (xanh, vàng); dừa dâu (xanh, vàng); dừa bung. Dừa ta, dừa bung thường có gốc to, đường kính gốc 0,6-0,7m, thân to khoảng 0,30m, cây cao 20-25m, tuổi thọ 50-60 năm, cho trái to hơn dừa dâu, thường 8-12trái/tháng, đến khi dừa lão vẫn cho trái ổn định, gốc rễ chắc chắn, có thể chịu được gió bão. Nhóm dừa này thụ phấn chéo hoàn toàn nên trái cũng bị lai hoàn toàn.

- Giống dừa dâu thường có gốc nhỏ, khoảng 0,5-0,6m, thân nho khoảng 0,25m, cây cao 10-15m, tuổi thọ 35-45 năm, cho trái nhỏ hơn dừa ta, thường 12-15trái/tháng, nếu ít bón phân, thiếu chăm sóc, thiếu đất bồi dừa dâu có thể giảm năng suất. Khi lão dừa nhỏ đọt, lá ngắn, trống cổ. Nhóm dừa này (gần như nhóm trung gian giữa dừa cao và dừa lùn) vừa có thụ phấn chéo nhưng vừa có tự thụ phấn, khi ra trái vẫn cho trái giống bị lai, rõ ràng khi trồng ra từ một giống nhưng cho các cây trái màu xanh, màu vang..

- Giống dừa lùn bao gồm dừa xiêm (xanh, đỏ, lục, núm); dừa ẻo (xanh, vàng); dừa Tam Quan; dừa Mã Lai, dừa dứa (loại trái nhỏ),… thường có đường kính gốc khoảng 0,35m, cây cao 10-12m, tuổi thọ 25-35 năm, trái nhỏ, thường 12-15trái/tháng. Nếu ít bón phân, thiếu chăm sóc, thiếu đất bồi nhóm dừa này cũng cho trái rất nhỏ, khi lão dừa nhỏ đọt, lá ngắn. Nhóm dừa này tự thụ phấn hoàn toàn nên rất ít khi bị lai

Ngoài ra, hiện có các giống dừa lai nhân tạo do Trung tâm nghiên cứu, ứng dụng dừa Đồng Gò (xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, Bến Tre) sản xuất như:

- PB 121: Dừa lùn vàng Mã Lai x Cao Tây Phi
- PB 141: Dừa lùn xanh Ghiné xích đạo x Cao Tây Phi
- JVA 1:    Dừa lùn vàng Mã Lai x Cao Hijo
- JVA 2:    Dừa lùn đỏ Mã Lai x Cao Hijo.
Các giống này cho trái 3-4 năm sau khi trồng, năng suất 100-150trái/cây/năm, cây thấp dễ thu hoạch, chịu hạn tốt, có khả năng kháng sâu bệnh.

2. Cách chọn giống 

- Chọn cây dừa mẹ:

Tuổi cây mẹ: Giống dừa cao: Từ 15 – 30 năm. Giống dừa lùn: Từ 10 – 15 năm.
Năng suất: Dừa cao: Từ 70-100 trái/cây/năm; Dừa lùn: Từ 100-120 trái/cây/năm.
Thân phát triển bình thường, không dị dạng, sẹo lá khít, thân khỏe, mọc thẳng.

- Chọn trái giống:

Tuổi trái: Khi vỏ trái đã khô.
Trái giống đều đặn, không dị dạng, không bị sâu bệnh.

3. Kỹ thuật trồng dừa

Cây dừa là loại cây ưa ánh sáng hoàn toàn. Nhìn vào ngọn cây thấy lá ra đến đâu thì có thể rễ ra khoảng đấy. Ngược lại, thấy rễ ra chung quanh gốc, ta biết lá vươn ra đến đâu. Do đó, dựa vao đặc điểm này mà xới đất bón phân, bồi bùn, bố trí khoảng cách trồng cây dừa hay trồng xen cho thích hợp.

Dân gian có câu “Trồng cây dừa đừng cho giao lá”. Khoảng cách và mật độ trồng tùy theo điều kiện đất đai và giống dừa. Đối với loại đất tốt, nhóm dừa cao trồng cách khoảng 8,5m – 9m. Dừa lùn cách khoảng 6 – 7m. Với loại đất xấu, nhóm dừa cao trồng 7 – 8m, dừa lùn 5 – 6m. Nếu trồng xen các loại cây khác thì khoảng cách có thể thưa hơn khoang 1m và cây trồng xen cách gốc dừa ít nhất là 2m.

Phân bón cho dừa tùy thuộc vào giống dừa và loại đất, có trồng xen hay không, màu lá trên cây dừa xanh biếc hay đã ngã vàng, nhưng có thể áp dụng công thức như sau: Bón phân ít nhất mỗi năm 2 lần vào đầu và gần cuối mùa mưa. Có vài cách bón phân cho dừa. Thứ nhất, đào rãnh xung quanh gốc, cách gốc 1,5 – 2m, bón phân vào rãnh và lấp đất lại. Thứ hai là đào từ 10 – 12 lỗ xung quanh gốc, cách gốc 1,5 – 2m, sâu từ 10 – 15cm, bón phân xuống lỗ lấp đất lại. Ngoài ra, ta cũng có thể rải phân chung quanh gốc dừa sau đó bồi bùn vào đầu mưa.

Đối với những vùng đất cao nên tưới nước cho dừa vào mùa khô. Lúc cây mới trồng 1 – 2 tuổi, hằng tháng phải xịt thẳng vào đọt một lần thuốc trừ bọ cánh cứng hại dừa, nếu không chúng cắn phá gây thiệt hại, mất sức dừa, chậm lớn ở tuổi còn non.

Bệnh

a. Kiến vương:

Chúng cắn phá mô mềm ở ngọn và đọt non làm các lá không nở ra được hoặc nhăn nheo hay có vết sẹo hình chữ V,

Các vết thương do kiến vương gây ra tạo điều kiện cho các vi sinh vật gây bệnh xâm nhập hoặc đuông có điều kiện đẻ trứng gây hại. Nếu tấn công vào giai đoạn cây con dừa có thể bị chết.
Kiến vương gây hại mạnh nhất vào buổi sáng  sớm và chiều mát và tấn công nặng  vào mùa mưa,

b. Đuông dừa:

Tấn công chủ yếu giai đoạn ấu trùng, thành trùng đẻ trứng vào các vết thương do kiến vương gây ra , hoặc các vết nứt  xung quanh gốc cây dừa tơ, Sự phá hại giai đoạn đầu  rất khó phát hiện , Nên việc  thăm vườn thường xuyên và vệ sinh vườn hết sức quan trọng,

Biện pháp phòng trị kiến vương và sâu đuông:

Thường xuyên vệ sinh vườn dừa dọn bớt nhen dừa đã mục để kiến vương và đuông không có nơi ẩn nấp,
Tránh gây vết thương cho cây dừa.
Dùng 300 gam mạc cưa trôn với 30 gam Regent hoặc 30 gam Basudin 10 H rãi hoặc nhét lên nách lá và đọt non vài tháng một lần.

c. Bọ cánh cứng và bọ vòi voi:

Bọ cánh cứng tấn công trên đọt non, lá non và gây hại nặng nhất là vào mùa nắng, Hiện nay áp dụng biện pháp nuôi kiến vàng và thả ong ký sinh rất hiệu quả

Bọ vòi voi tấn công lúc trái dừa còn non làm cho trái bị rụng hoặc biến dạng, Dùng thuốc ` Regent phun trên buồng dừa non để diệt chúng.

d. Bệnh thối đọt và biện pháp phòng trị :

Bệnh do nấm tấn công xuất hiện vào đầu mùa mưa lúc độ ẩm trong vườn cao khi phát hiện dùng thuốc gốc đống như Ridomil, Coc 85, Aliette để phun xịt hoặc quét  ngay vết bệnh.

Tác dụng y học

1. Làm đẹp da:

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng cytokinin được tìm thấy trong nước dừa giúp điều chỉnh sự phát triển tế bào da. Bên cạnh đó trong nước dừa có chứa acid lauric có thể giảm thiểu sự lão hóa của tế bào da, cân bằng độ PH và giữ cho các mô da liên kết mạnh mẽ, làm ẩm cho da.

Vì vậy, chỉ cần áp dụng thoa nước dừa lên vùng da xấu xí mỗi tối trước khi đi ngủ có thể giúp hạn chế mụn trứng cá, nếp nhăn, vết rạn, ngứa da và eczema.

2. Tăng cường năng lượng:

Do đặc tính dồi dào vitamin, khoáng chất và chất dinh dưỡng hơn hẳn các thức uống khác, nước dừa là một thức uống năng lượng tuyệt vời.

Trong đó, nước dừa có chứa ít đường và hàm lượng natri ít hơn hẳn so với các nước uống thể thao khác nhưng lại có nhiều kali, canxi và chloride giúp bổ sung và nâng cao mức năng lượng của cơ thể cho bạn năng lượng tối ưu.

3. Sức khỏe tim mạch:

Theo các nhà nghiên cứu, những nhân có huyết áp cao thường có mức độ kali thấp. Vì vậy, uống nước dừa thường xuyên có thể khá hiệu quả trong việc điều hòa huyết áp do nồng độ cao kali và axit lauric.

Tương tự, một số nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng nước dừa có thể giúp tăng HDL (tốt) cholesterol, và làm cho nó là một thứ nước tuyệt vời tự nhiên để điều trị duy trì sức khỏe tim mạch.

4. Giảm nguy cơ mất nước:

Nhờ nước dừa rất giàu kali và các khoáng chất khác nên nó điều hòa dịch nội bộ và bổ sung nước cho cơ thể. Nó đã được dùng để điều trị chứng mất nước mỗi khi bạn bị bệnh lỵ, dịch tả, tiêu chảy, cúm và sự cân bằng chất điện phân.

Chưa kể các huyết tương tìm thấy trong nước dừa tương tự như máu của con người. Vì vậy, uống một cốc nước dừa mỗi ngày giúp giảm nguy cơ bất thường của đường tiêu hóa, bye bye nhiệt miệng và nhanh chóng hồi phục cơ thể sau khi mất nước.

5. Có lợi cho hệ tiêu hóa:

Nước dừa chứa axit lauric mà khi vào cơ thể chúng sẽ chuyển đổi thành monolaurin. Monolaurin sẽ giúp kháng vi-rút, kháng khuẩn, chống giun đường ruột, ký sinh trùng và nhiễm trùng đường tiêu hóa khác ở trẻ em và người lớn.

Ngoài ra, nước từ dừa đóng vai trò như một loại thuốc kháng sinh và là một phương thuốc đơn giản cho những vấn đề về đường ruột. Bạn có thể áp dụng bằng cách trộn một thìa cà phê dầu ôliu vào một cốc nước dừa và uống hàng ngày (ít nhất ba ngày/ tuần).

Đối với các vấn đề về táo bón, tiêu chảy và các vấn đề tiêu hóa thông thường khác nên uống một cốc nước dừa ngày 2 lần.

6. Giảm cân:

Nước dừa là một chất điện phân tự nhiên vừa giúp giải khát vừa giúp tăng cường sự trao đổi chất của cơ thể. Vì vậy, nó rất có lợi cho những nhân đang đấu tranh với các vấn đề về cân nặng.

7. Tăng cường hệ miễn dịch:

Nước dừa là một chất lỏng vô trùng ít calo và chất béo nhưng lại giàu vitamin, khoáng chất và các chất dinh dưỡng khác.

Một vài chất dinh dưỡng chính trong dừa nước bao gồm acid lauric, Chloride, và sắt, kali, magiê, canxi, natri, và Phospho. Trong thực tế, lượng kali có trong nước dừa gấp 2 lần lượng kali có trong chuối.

Điều này giúp cân bằng sức khỏe cơ bắp, tim mạch, hệ thần kinh và hệ miễn dịch, cũng như hấp thụ và cân bằng các chất lỏng bên trong của cơ thể.

8. Liều thuốc kháng vi khuẩn, chống viêm:

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nước dừa có tác dụng kháng vi-rút kháng khuẩn, chống viêm và chống oxy hóa. Những đặc điểm này khiến nước dừa có thể trợ giúp điều trị các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Chúng là thức uống giàu dinh dưỡng đã được sử dụng để điều chỉnh huyết áp, lượng đường trong máu, và mức cholesterol. Chúng cũng giúp nâng cao mức năng lượng và tăng cường sự trao đổi chất trong cơ thể người.
Ngoài ra, nước dừa cũng khá hiệu quả để điều trị các bệnh tật cho chúng mình bao gồm cúm, dạ dày, kiết lỵ, khó tiêu, táo bón, giun đường ruột, bệnh tả, bất thường về tiết niệu, thận có vấn đề trục trặc, da khô ngứa và giảm nếp nhăn.

Giá trị kinh tế

Trong những năm gần đây, nhiều nông dân các tỉnh trong cả nước mạnh dạn chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang trồng dừa xiêm lục hoặc dừa xiêm đỏ. Những loại cây này đã góp phần mang lại cuộc sống ấm no, sung túc cho những hộ gia đình ở địa phương. Hiện tại, giá dừa uống nước đang ở mức cao, người trồng thêm phấn khởi.

Dừa xiêm lục có ưu điểm dễ trồng, cho trái sai và quanh năm, ít sâu bệnh...chủ yếu là phòng trị đuông và bọ cánh cứng kịp thời thì vườn dừa sẽ an toàn. Bình quân 25 ngày thu hoạch 1 lần từ 4.000 - 4.500 trái, giá dao động từ 5.- 7.000 nghìn đồng/trái. Sau khi trừ các chi phí, mỗi đợt thu hoạch thu về hơn 20 triệu đồng.

Mỗi năm một cây dừa cho thu hoạch khoảng 100 đến 150 trái. Nếu so với trái dừa khô hiện nay, thì người nông dân trồng dừa xiêm lục có lợi hơn nhiều. Dừa uống nước luôn có mức giá ổn định, thị trường tiêu thụ rộng lớn. Ông Út nhẩm tính: Một năm, một cây dừa uống nước cho thu nhập khoảng 400.000 - 600.000 đồng. Công chăm sóc không nhiều bằng các loại cây khác. Qua nhiều năm so sánh giữa cây dừa xiêm lục với lúa và các loại cây trồng khác thì dừa xiêm lục đạt hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần.

Phân loại

Dừa xiêm có nhiều loại như dừa xiêm xanh, dừa xiêm lửa, dừa ẻo nâu, dừa ẻo xanh, dừa tam quan...

  • Dừa xiêm xanh: Dừa xiêm xanh cho trái rất sai, mỗi ngày trung bình từ 20 trái trở lên. Đây là giống dừa được dùng để uống nước phổ biến nhất của Việt Nam, do nước có vị ngọt thanh và được trồng nhiều nhất ở tỉnh Bến Tre.
  • Dừa xiêm lục: Dừa xiêm lục được nông dân ưa chuộng vì khả năng ra trái sớm, sớm nhất trong tất cả các giống dừa xiêm lùn hiện nay. Thời gian bắt đầu ra hoa của dừa xiêm lục chỉ từ 18–20 tháng sau khi trồng. Màu sắc, kích thước của trái dừa xiêm lục cũng giống như dừa xiêm xanh nhưng hình dạng trái giống quả lê, dưới đáy có quầng xanh đậm. Nước dừa xiêm lục có vị ngọt thanh, độ đường cao, gáo dày thích hợp cho xuất khẩu vì có khả năng bảo quản được lâu, ít bị vỡ trái trong quá trình sơ chế và vận chuyển.
  • Dừa xiêm lửa: Dừa xiêm lửa là giống dừa rất quý hiếm ở nước ta. Dừa xiêm lửa cho năng suất khá cao từ 80–140 trái/cây/năm. Thời gian ra hoa lần đầu sau 2–2,5  năm trồng. Dừa xiêm lửa trái tròn, nhỏ, có màu cam sáng, nước có vị ngọt thanh. Đặc biệt là dừa xiêm lửa lâu bị thối, có thể bảo quản được lâu hơn các giống dừa uống nước khác trong điều kiện bình thường. Vì vậy giống dừa xiêm lửa  thích hợp cho việc xuất khẩu.
  • Dừa xiêm xanh ruột hồng: Dừa xiêm xanh ruột hồng có trái bầu tròn, màu bên ngoài vỏ giống như dừa xiêm xanh nhưng phần vỏ dừa và một phần gáo dừa khi còn non có màu hồng phấn rất đẹp. Hoa dừa và trái dừa khi còn non cũng có cuống màu hồng, khi nảy mầm thân mầm có màu hồng đỏ đậm, nhạt dần khi mầm phát triển lớn hơn. Giống dừa xiêm xanh ruột hồng cho trái sớm từ 2–2,5 năm sau khi trồng.

Bình luận