Nhãn

Nhãn (danh pháp hai phần: Dimocarpus longan) (chữ Hán: 龙眼/龍眼; âm Hán Việt: "long nhãn"; nghĩa là "mắt rồng" vì hạt có màu đen bóng) là loài cây nhiệt đới lâu năm thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae), có nguồn gốc miền nam Trung Quốc. Loài này còn được gọi là quế viên (桂圆) trong tiếng Trung, lengkeng trong tiếng Indonesia, mata kucing trong tiếng Mã Lai.

Cây cao 5–10 m. Vỏ cây xù xì, có màu xám. Thân nhiều cành, lá um tùm xanh tươi quanh năm. Lá kép hình lông chim, mọc so le, gồm 5 đến 9 lá chét hẹp, dài 7–20 cm, rộng 2,5–5 cm. Mùa xuân vào các tháng 2, 3, 4 ra hoa màu vàng nhạt, mọc thành chùm ở đầu cành hay kẽ lá, đài 5-6 răng, tràng 5-6, nhị 6-10, bầu 2-3 ô. Quả tròn có vỏ ngoài màu vàng xám, hầu như nhẵn. Hạt đen nhánh, có áo hạt màu trắng bao bọc. Mùa quả là vào khoảng tháng 7-8. Cây nhãn tương đối chịu rét hơn so với các cây cùng họ như vải, đồng thời cũng ít kén đất hơn.

Phân bổ

Nhãn được trồng nhiều ở Việt Nam, miền Hoa Nam, Thái Lan, Ấn Độ, và Indonesia.

Chăm sóc

Cách trồng

Khoảng cách: Nhãn tiêu thường được trồng với khoảng cách 8 - 10m, nhãn long 6 - 8m. Trong những năm đầu, khi cây chưa giao tán, có thể trồng xen những cây ngắn ngày như rau, đậu, ổi, đu đủ hoặc trồng nhãn dày hơn với khoảng cách 4m/cây. Đến khi giáp tán thì tỉa bỏ cây giữa.

Cách trồng: Khoét lỗ trên mô vừa với bầu cây con, nhẹ nhàng xé bỏ bọc nylon rồi đặc bầu cây vào lỗ lấp đất lại vừa khuất mặt bầu, ém đất xung quanh gốc, cắm cọc để buộc cây con vào (để tránh rễ bị lung lay dễ làm đứt rễ, cây con phát triển kém, nếu đứt nhiều rễ, cây sẽ chết) và tưới đẫm nước, sau đó thường xuyên giữ ẩm cho cây.

Chăm sóc

Đắp mô, bồi liếp: Trong 2 năm đầu, hàng năm cần đắp thêm đất khô vào chân mô, giúp mô cao hơn, rộng hơn. Tới năm thứ 3 trở đi, hàng năm nên vét bùn non ở đáy mương bồi thêm một lớp mỏng 2-3cm ngay sau khi làm gốc, bón phân, nếu trồng nhãn trên đất thịt pha sét thì hàng năm nên bón thêm phân hữu cơ giúp đất thông thoáng hơn, tạo điều kiện tốt cho bộ rễ phát triển.

Làm cỏ, xới xáo: Cần thường xuyên làm cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng, hạn chế sự cư trú, xâm nhập của sâu bệnh gây hại. Kết hợp xới xáo đất giúp đất thông thoáng nhằm giúp bộ rể tăng cường trao đổi chất, không dùng cuốc lưỡi và không xới sâu vì làm tổn thương bộ rễ. Tuyệt đối không diệt cỏ bằng các hóa chất trong vườn nhãn nói riêng và vườn cây ăn trái nói chung.

Tưới, tiêu nước: Nhãn rất cần nước, nếu được tưới đầy đủ nhãn sẽ phát triển nhanh, ra hoa, kết trái tốt. Nhưng nhãn là cây chịu úng kém nên cần có hệ thống thoát nước trong mùa mưa. Đối với những vườn có nguy cơ bị ngập trong mùa mưa lũ thì nên có hệ thống bờ bao vững chắc, kịp thời bơm nước ra khỏi vườn khi cần thiết.

Bón phân: Tùy vào tình trạng cây, tuổi cây, điều kiện đất đai mà có chế độ bón phân khác nhau. Cây 1 - 3 năm tuổi: mỗi năm bón 1 - 1,5kg/gốc loại phân NPK 20 - 20 - 15. Lượng phân này được chia đều làm 3 - 4 lần bón trong năm, năm đầu nên pha phân vào nước tưới.

Cây trên 3 năm tuổi: Cây càng lớn lượng phân bón càng tăng, năm trúng mùa bón nhiều hơn năm thất mùa. Trung bình, mỗi năm bón cho mỗi gốc 3 - 5kg loại phân PNK 15 - 10 - 15 hoặc 20 - 20 - 15.

Điều khiển ra hoa

Cắt bớt đọt cành cũ dài khoảng 10-20 cm kể từ đọt cành để kích thích cây ra đọt mới. Sau khi cắt 10-15 ngày nhánh sẽ ra đọt non đầu tiên lúc này tiến hành bón phân. Khoảng 10-15 ngày sau khi cắt, cành sẽ cho ra đọt non đầu tiên, bón phân cho cây. Khi lá đọt non bắt đầu chuyển sang màu xanh thì tiến hành khoanh vỏ để kích thích cho cây ra hoa. Dùng dao hay cưa khoanh vỏ theo đường xoắn ốc (hai đầu vết khoanh không liền nhau) trên cành chính, chiều rộng vết khoanh khoảng 5mm, cạn để cành mau tái tạo tượng tầng libe gỗ (sau 1-1,5 tháng là vừa).

Có thể dùng dây nylon hay băng keo băng vết khoanh lại để hạn chế cành liền vỏ nhanh làm giảm ảnh hưởng ra hoa. Tránh khoanh gốc vì cây dễ bị suy kiệt và chết. Chú ý chỉ khoảng 2/3 hoặc ¾ số cành. Chừa lại một cành để nuôi rễ. Sau khi khoanh vỏ tưới nước thường xuyên, hạn chế bón phân (nhất là phân đạm) trong giai đoạn này vì sẽ làm cây ra lá nhiều hơn ra hoa. Bắt đầu bón phân trở lại sau khi trái có đường kính khoảng 1 cm. Thời gian khoanh gốc đến ra hoa khoảng 1-1,5 tháng. 

Thu hoạch

Khi vỏ quả chuyển từ màu nâu hơi xanh sang màu nâu sáng, vỏ quả hơi sù sì hơi dày chuyển sang mọng và nhẵn, bóc quả xem thấy hạt có màu nâu đen (trừ giống có hạt màu đỏ) thì có thể thu hoạch. Nên thu hoạch quả vào ngày trời tạnh ráo, vào buổi sáng và buổi chiều, tránh thu hoạch vào đúng giữa trưa khi trời quá nóng.

Không cắt trụi hết cành lá của cây vì có thể ảnh hưởng đến khả năng nảy lộc vụ sau. Đối với những cây nhãn có tình trạng sinh trưởng khỏe hoặc đối với những giống chín sớm, cắt chùm quả có kèm theo một đoạn cành quả chỗ có lá mọc sít nhau. Đối với những cây nhãn có tình trạng sinh trưởng yếu hoặc đối với những giống chín muộn, cắt chùm quả không kèm theo lá của cành quả. Khi thu hoạch quả, nên có thang và sử dụng kéo cắt chùm quả để tránh gãy cành.

Bệnh

1. Sâu đục thân lá (Acrocercops hierocosma Meyr):

Hiện nay loài này ngày càng gây hại quan trọng trên nhãn ở các tỉnh ĐBSCL. Sâu non đục vào gân chính của lá. Khi các đợt lộc bị gây hại nặng ảnh hưởng đến sự phát triển bộ lá, làm giảm khả năng ra hoa hoặc quả bị rụng.

Phòng trừ: Tỉa cành để các đợt lộc ra tập trung dễ kiểm soát. Phun thuốc trong giai đoạn cây ra đọt non bằng 1 trong các loại thuốc như: Fenbis, Sagomycin, Cymbus, Applaud theo hướng dẫn của chuyên môn.

2. Sâu đục trái (Conogethes punctiferalis (Guenée)).

Quả non bị sâu đục thường bị biến dạng, khô và rụng. Quả lớn nếu bị hại sẽ ảnh hưởng đến phẩm chất.

Phòng trừ: Vệ sinh nhãn bị nhiễm đem tiêu hủy. Cắt tỉa cành sau khi thu hoạch cho vườn thông thoáng. Dùng đèn để bẫy bướm. Có thể sử dụng  bao quả để giảm thiệt hại. Có thể dùng 1 trong các loại thuốc như: Vovinam, Fenbis, Karate, Polytrin, Cymbush để phun theo hướng dẫn của chuyên môn.

3. Bọ xít (Tessaratoma Papillóa (Drury)):

Bọ xít là đối tượng gây hại quan trọng trên nhãn, gây hại chủ yếu vào giai đoạn cây ra đọt non, làm  rụng hoa, rụng quả, ảnh hưởng rất lớn đến năng suất.

Phòng trừ: Tỉa cành để các đợt hoa và đọt non ra tập trung. Dùng vợt bắt bọ xít vào sáng sớm. Bảo vệ các loài thiên địch của Bọ xít như kiến vàng, ong ký sinh có thể gây hại trứng Bọ xít. Phun thuốc khi thấy mật độ Bọ xít cao, có thể dùng 1 trong các loại thuốc như: Vovinam, Secsaigon, Fastac, Sherpa. . . phun theo liều lượng hướng dẫn trên nhãn thuốc.

4. Rệp sáp (Pseudococus sp.)

Rệp sáp gồm rất nhiều loài gây hại trên nhãn. Khả năng sinh sản của rệp sáp rất cao, thể gây hại trên các bộ phận của cây như cành, lá, hoa, quả. Phòng trị: Phun nước vào tán cây để rửa trôi rệp. Nên tỉa bỏ những quả bị nhiễm ở giai đoạn đầu để tránh tăng mật độ rệp sáp. Hạn chế trồng xen những cây dễ nhiễm rệp sáp như đu đủ, na (mãng cầu),. . . Phun thuốc khi thấy mật độ rệp cao bằng 1 trong các loại thuốc như: Pyrinex, Fenbis, Supracide, Admire, Dầu D – C tron Plus. . . Khi phun có thể kết hợp các loại chất bám dính để tăng hiệu quả của thuốc.

5. Bệnh thối qủa (bệnh Sương mai) (do nấm Pytophthora sp.).

Bệnh này thường xuất hiện và gây hại nặng trên quả nhãn lúc sắp chín và đặc biệt trong mùa mưa.

Phòng trừ: Tỉa bỏ các cành gần mặt đất vì khi quả gần chín sẽ dễ bị nhiễm bệnh từ đất trong mùa mưa. Cần lưu ý cắt bỏ và thu gom các quả bị bệnh rơi rụng trong vườn đem tiêu hủy. Phun 1 trong các loại thuốc như: Alpine, Mexyl, Ridomil Gold, Aliette, hoặc các loại thuốc có gốc đồng theo hưỡng dẫn của chuyên môn.

6. Bệnh phấn trắng (do nấm Oidium sp. )

Bệnh phấn trắng  làm hoa bị xoắn lại, khô cháy, quả non bị nhiễm bệnh sẽ nhỏ, có màu nâu.

Phòng trừ: Vườn nhãn phải thoáng, ánh sáng xuyên qua được tán lá sẽ hạn chế sự phát triển của bệnh. Phòng trừ bệnh bằng cách phun 1 trong các loại thuốc hoá học như: Thio – M, Bendazol, Topsin, M, Nustar,. . . nồng độ theo hướng dẫn trên nhãn thuốc.

7. Bệnh đốm bồ hóng (do nấm Meliola sp.)

Bệnh gây hại chủ yếu ở mặt dưới lá. Đốm bệnh hình hơi tròn với viền không đều, kích thước 1 – 3mm, đen (màu càng sậm khi đốm bệnh càng to).

Phòng trừ: Không nên trồng dầy, tỉa bớt cành vô hiệu khi tạo tán sau thu hoạch giúp cây thoáng. Có thể sử dụng 1 trong các  loại thuốc gốc đồng để phòng trị bệnh như: Carbenzim 500 FL, Thio – M 500SC, COC – 85, Copper Zinc, . . . phun theo liều lượng hướng dẫn trên nhãn thuốc.

8. Bệnh khô cháy hoa (do nấm Phyllótica sp. hoặc Pestalotia sp. )

Bệnh khô cháy hoa thường xuất hiện vào lúc hoa nhãn đang nở rộ, làm hoa bị vàng, sau đó khô và rụng đi. Nấm thường gây hại vào lúc có nhiều sương mù hay mưa nhiều, ẩm độ không khí cao.

Phòng trừ: Nên trồng thưa giúp cây thoáng, ánh sáng xuyên qua tán cây làm giảm độ ẩm sẽ hạn chế được bệnh. Phòng trừ bằng 1 trong các loại thuốc: Bendazol 50WP, Score, Carbenzim 500FL hoặc thuốc gốc đồng theo hướng dẫn vào giai đoạn trước khi hoa nở để phòng bệnh.

Tác dụng y học

1. Tốt cho hệ thần kinh

Quả nhãn được xem là điều kỳ diệu với những chứng bệnh liên quan tới hệ thần kinh, đặc biệt là trầm cảm. Chúng giúp các dây thân kinh thư giãn và tăng cường chức năng hoạt động. Do vậy, chứng mất ngủ cũng theo đó mà tan biến.
Ngoài ra, uống nước đun sôi để nguội với long nhãn sẽ có tác dụng chống suy nhược thần kinh do mệt mỏi, ốm yếu, đau nhức và kiệt sức.

2. Tăng tuổi thọ

Nhãn được biết đến là loại quả có thể hỗ trợ quá trình lành vết thương và tăng tuổi thọ. Nó giúp chống lại các phân tử gốc tự do trong cơ thể và bảo vệ các tế bào không bị tổn thương. Đồng thời, nhãn còn có tác dụng giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.

3. Cải thiện tuần hoàn máu

Nhãn tăng cường quá trình hấp thu sắt trong cơ thể, giúp hạn chế chứng bệnh thiếu máu, tạo cảm giác dễ chịu đối với hệ thần kinh gần lá lách và tim. Ngoài ra, nhãn cũng có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ mắc các bệnh ở tuyến tụy, và tốt cho các cơ quan sinh sản của XX.

4. Bổ sung năng lượng dồi dào

Ăn nhãn thường xuyên đảm bảo nguồn năng lượng cung cấp cho cơ thể, chữa trị chứng mất ngủ, giảm trí nhớ. Hơn nữa, nhãn có lượng calo, chất béo thấp nên teen muốn giảm cân cũng yên tâm lựa chọn loại quả này để ăn mỗi ngày.

5. Nguồn cung vitamin C dồi dào

Nguồn vitamin C dồi dào của nhãn bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh phổ biến như cảm lạnh, cảm cúm. Ngoài ra, vitamin C trong nhãn còn làm đẹp da.

6. Làm đẹp da

Bên cạnh nhãn tươi, long nhãn cũng được biết đến là "biệt dược" cho làn da đẹp, đặc biệt là da vùng mắt.

7. Tốt cho sức khỏe răng miệng

Nhãn có khả năng tăng cường sức khỏe cho răng, trị nướu răng, và chống đau họng.

8. Chữa lành vết thương rắn cắn

Hạt quả nhãn có tác dụng trị rắn cắn. Dùng mắt hạt nhãn ấn vào chỗ rắn cắn, các chất trong hạt nhãn sẽ hấp thụ nọc độc nhằm giảm bớt tổn thương cho cơ thể.

9. Phòng bệnh đau dạ dày

Nước ép nhãn được biết đến với công dụng điều trị và phòng ngừa bệnh đau dạ dày, mất trí nhớ. Teen có thể uống nước ép trực tiếp từ nhãn tươi hoặc ngâm cùi nhãn trong nước đường vài tuần để lấy nước cốt, hòa với nước lọc.

Giá trị kinh tế

Giá trị của quả nhãn

Cơm nhãn tươi có tới 12% đưòng, chỉ hơi chua vì có acid tartric. Do đó, nhãn được ưa chuộng nhất trong các loại quả cây. Nhãn ngon nhưng ăn nhiều sẽ thấy trong người nóng.

Vì long nhãn có nhiều đường nên những người mắc bệnh tiểu đường không nên ăn nhãn.

Theo Đông y nhãn vị ngọt, tính bình, không độc, đi vào hai kinh tâm, tỳ. Nó có tác dụng bổ tâm, tỳ, nuôi huyết, an thần, ích trí. Thường dùng long nhãn cho người ăn uống kém, mất ngủ, hồi hộp.

Nhãn có vị ngon ngọt nên trẻ em rất thích ăn. Tuy nhiên, cần chú ý chì bóc cơm nhãn cho trẻ em, không nên cho chúng ngậm cả quả vì hạt rất dễ lọt vào cổ họng. Nếu gặp trường hợp này cha mẹ không nên hốt hoảng. Hãy dốc ngược trẻ, vỗ mạnh vào vùng lưng trên (phía sau ngực).

Bên cạnh đó, cơm nhãn dùng cho trẻ em ăn rất tốt. Trước hết là cảm giác nhàn ngọt nên dễ ăn, nhân có tính bổ dưõng, kích thích ngon miệng và có tác dụng làm nhuận tràng. Với trẻ ngủ hay giật mình hãy cho ăn nhãn. Vái trẻ sắp mọc răng, cầm miếng cơm nhãn cho trẻ cắn. Nó cần cơm nhãn cho đõ ngứa nướu răng. Mặt khác, nhãn lại có tính an thần làm cho trẻ mọc răng không quấy khóc.

Vườn nhãn là địa điểm du lịch lý tưồng

Ngoài giá trị để lấy quả, vườn nhãn còn là nơi dành cho thăm quan, du lịch. Ở nước ta, vùng du lịch nhãn nổi tiếng là vườn nhãn Bạc Liêu.

Có người bảo, giồng cát ven biển Bạc Liêu là do cơn bão năm Thìn đầu thế kỷ 20 làm sóng biển đùn cát tạo thành. Có nhà khoa học lại cho rằng: Có một quy luật của tiến trình lấn biển, cứ vài trăm năm, thiên nhiên lại hình thành một bò biển. Giồng cát đó chính là một bò biển cổ... Tất cả đều chưa được kiểm chứng, chỉ có diêu hiển hiện ra trước mắt chúng tôi là sự thần kỳ của tạo hóa. Bãi biển Bạc Liêu có một bò cát chạy dài mấy chục cây số (tính luôn huyện Vĩnh Châu) như một vành đai phân định rạch ròi giữa đại dương và lục địa. Những ngưòi già bản địa kể rằng: Gần 200 nám trước có người tình cờ tráng cây nhãn đẩu tiên trên đất giồng và tháy nó phát triển một cách xanh tốt và sai trái kỳ lạ.

Từ đó, cây nhãn được nhân ra khấp đất giổng, làm nên một địa danh Giổng Nhãn. Từ thị xă Bạc Liêu, đi ra biển 5km thì thấy một vườn cây cao lớn, xanh um chạy dài. Nếu tính riêng địa phận Bạc Liêu thì Giồng Nhãn dài l0km. Diện tích vườn nhãn là 229ha, sản lượng hàng năm 137.400kg. Còn nếu tính cả huyện Vinh Châu thì Giồng Nhãn dài đến 30km.

Nhãn Bạc Liêu rất thơm, ăn rồi thì vương vấn mãi, đó chính là đặc điểm của đất giồng cát. Ngày xưa, đến mùa nhãn vui lắm. Trai gái cứ thức suốt đêm canh chừng nhãn bằng cách hát hò, đánh thùng, đánh mõ để xua dơi đến ăn nhãn. Sau này, người ta dùng máy đèn hoặc dùng điện để thắp sáng xua dơi. Đêm đêm, vườn nhãn lung linh rực rỡ như một thành phô". Bà con nhà vườn luân phiên đổi công để thu hoạch nhãn, rồi xe đò của Sài Gòn xuống ăn hàng... Không khí cứ rậm rịch sôi động từ đầu tháng 6 cho đến tháng 9 âm lịch. Hầu hết gia đình có vườn nhãn đều giàu lên. Nhà tường, nhà ngói thấp thoáng mọc lên trong vườn nhãn.

Ngày nay, nhãn Bạc Liêu không còn cạnh tranh nổi vối nhãn miệt vườn, nhưng người ta bắt đầu chú ý đến một lợi thế khác của vườn nhãn, đó là du lịch sinh thái. Tỉnh Bạc Liêu được xác định vưồn nhãn là một trọng điểm của du lịch sinh thái nên đã chú ý đầu tư cơ sỏ hạ tầng: Điện lưới quốc gia kéo về tận vườn nhãn và một con lộ thẳng thớm chạy dọc tuyến vườn nhãn đã hình thành.

Đi trên con lộ ấy, du khách có cảm giác rằng không đâu ỏ đất Bạc Liêu lại có một không gian xanh và đẹp đến thế. Nằm ẩn trong một khu vườn xanh bát ngát là nhừng ngôi biệt thự, nhà tường khang trang. Vườn nhãn ồ đây đã có hơn trăm tuổi nên cây rất to và tán lá rất lớn. Hơn nữa, đất giồng lại nằm kể biển nên thiên nhiên đã ban tặng cho vườn nhãn những cơn gió phóng khoáng. Trong vườn lại sực nức mùi nhãn chín ngọt ngào... Tóm lại đó là một không gian rất trữ tình, đến là muôn ngồi tâm sự, đến là muốn thả hồn phiêu diêu mà thừa hưởng sự mát mẻ, trong lành của thiên nhiên.

Có lẽ chính vì thế mà người vườn nhãn bắt đầu chú ý khai thác lợi thế của mình. Nhiều hàng quán trong vườn mở ra... quán nào cũng mắc đầy võng dưới tán nhãn. Trưa nắng mà ra vườn nhãn nằm uống nưốc và tâm sự thì thật thú vị. Người thị xã xem vưòn nhãn là một địa điểm đỉ chơi lý thú. Chiều chiều, họ chở vợ con hoặc trai gái đèo nhau ra đây đổi gió. Đặc biệt là ngày rằm tháng 7, 8 âm lịch và lễ Quốc khánh 2 - 9, có thể nói là những dịp đại lễ ở vườn nhãn.

Ngoài danh tiếng nhẵn Bạc Liêu và cảnh quan đẹp, không khí trong lành, còn có giá trị làm nên sức hút mãnh liệt đó chính là văn hóa của đất giồng. Lịch sử hinh thành đất giồng đã làm nên một điều lạ. Các nhà khảo cứu lịch sử chứng minh rằng người Khmer bản địa xưa có tập quán cư trú trên những giồng đất, giồng cát cao. Sau này người Việt từ miền Trung tiến vào, người Hoa từ Hà Tiên sang hoặc theo ghe Hải Nam từ Trung Quốc đến giáng cùng với người Khmer dựa vào nhau đê sinh tán.

Trong huyết quản hầu hết cư dân đất giồng đang chảy 3 dòng máu Việt - Khmer - Hoa. ở Giồng Nhãn không ít người mù chữ hoặc chỉ biết đọc, biết viết và có thế nói như lặt rau ba thứ tiếng: Việt - Khmer - Hoa. Mỗi tộc người đến đất Giồng Nhãn đều mang theo nét văn hóa của dân tộc mình. Ba dòng văn hóa ấy gặp nhau sinh ra một thứ văn hóa khác, đó là thứ văn hóa hòa hợp và nâng lên từ nhiều nguồn văn hóa.

Người Khmer có tập quán cư trú trên những giồng đất, giồng cát cao và chính họ đã trồng những nông phẩm đầu tiên trên đất Giồng Nhãn Bạc Liêu. Trong các loại cây truyền thống mà ngưòi Khmer trồng có cây khoai môn mà các nhà nông học trên thế giới đã xếp vào phạm trù nông nghiệp khỏi thủy trên đất khô.

Còn người Hoa, Triều Châu, từ Phúc Kiến, Quảng Đông đến mang theo kinh nghiệm trồng rẫy của dân tộc mình, để rồi nơi quê mới họ rất nổi tiếng về nghề trồng rẫy. Người làm rẫy thường tưới rẫy vào giác trưa, trái vối kinh nghiệm cổ truyền của người Việt, người Khmer. ấy vậy mà họ đã tạo ra những vùng rẫy nổi tiếng. Kể từ đó đất giồng Bạc Liêu được bổ sung những nông phẩm rất phong phú như: Rau cần, ngò rí, hành, hẹ, cải tần xại, củ cải...

Và người Việt từ miền Trung hoặc miệt Tiền Giang tiến vào khai phá cũng mang theo kinh nghiệm trồng tỉa của một dân tộc có lịch sử nông nghiệp 4.000 năm vối những giống cây truyền thống của mình như: bầu bí, khoa lang, khoai mì, dưa hấu...

Từ đó vườn nhãn Bạc Liêu và vùng rẫy gần l.000ha tiếp giáp với vườn nhãn hình thành. Từ đầu thế kỷ 20 vùng rẫy này đã là một vùng sản xuất hàng hóa và nông phẩm vang danh ở thương trường Sài Gòn.

Sự phong phú trong văn hóa của Giống Nhãn còn thể hiện ở nhiều khía cạnh khác trong đời sống của cộng đồng cư dân ở đây. Nhà cửa của đất giồng kiến trúc phong phú. Bên này là kiến trúc của người Việt, bên nọ là ngôi nhà ngói đỏ cửa ván của người Hoa. Giồng Nhãn có chùa cỏn người Việt, có miếu thờ ông Bổn của tigưởi Hoa vố có chùa của người Khmer. Đồng thời lại có chùa Cá ỏng của cả ba dân tộc, của ván hóa biển, Ở đây ngân nga sâu thảm tiếng chuông chùa lẫn tíống trầm bổng réo rắt thiêng liêng của nhạc ngũ ủm.

Đến vưồn nhãn khách sẽ được chiêm ngưỡng những kiến trúc truyền thông Trung Hoa lẫn những phù điêu, họa tiết theo mô tuýp Na Va có nguồn gốc Ãn giáo của kiến trúc truyền thống Khmer. ở đây cũng có rất nhiểu lễ hội. Vào dịp tết Nguyên đán rồi ra giêng cúng đình, hát bộ là lễ hội của người Việt. Đến khi vườn nhãn sặc sỡ sắc màu, ầm thanh rộn ràng của trống ếch, nhạc ngũ âm.

Vườn nhãn Bạc Liêu còn một lợi thế khác nữa la nằm tiếp giác với ruộng muối Bạc Liêu. Đi trên hương lộ nằm dọc theo vườn nhãn, du khách sẽ được tận mắt quan sát một bên là vưòn nhãn và rẫy Bạc Liêu, một bên là ruộng muối nổi tiếng Nam Kỳ lục tỉnh ngày xưa, vói chất lượng muôi ngang với muối Sa Huỳnh, một loại muối đứng đầu Việt Nam. Ngày xưa đến mùa muối, ghe thương hồ cập bến ố Bạc Liêu đế “ăn muối” và chở đi bán tận Sài Gòn hoặc qua Biển Hồ, Campuchia.

Hiện nay tỉnh Bạc Liêu đã quy hoạch vưòn nhãn Bạc Liêu là một trong những trọng điểm của du lịch sinh thái. Hẳn những người làm công tác du lịch chắc đã chuẩn bị những điều kiện cần thiết để khai thác các lợi thế của vườn nhãn Bạc Liêu.

Đồng bằng sông Cửu Long là xứ sở của cây ăn trái, trong đó nhãn là loại cây được nhiều tỉnh trồng nhất. Tại Bạc Liêu có khu vườn nhãn cổ đến nay đã trên trăm tuổi. Đây là niềm tự hào của người dân địa phương và còn là điểm thu hút khách phương xa đến tham quan.

Phân loại

Ở các tỉnh Miền Bắc có một số giống nhãn phổ biến như sau:

  • Nhãn Lồng trong đó có các dòng ưu tú:

            + Dòng chín sớm: PHS99-1-1

            + Dòng chín chính vụ: PHT9-1-1, PHT 99-1-2, PHT99-2-2, YB28, 2C.

            + Dòng chín muộn: PHM99-1-1, PHM99-2. 1, HTM-1.

  • Nhãn cùi có các dòng ưu tú: TQ29, VT22, PHT99-1-3, YB29.
  • Nhãn Đường Phèn, nhãn Hương Chi.
  • Nhãn nước.

Ngoài ra, ở miền Bắc còn có một số giống nhãn như: Nhãn Bàn Bán, nhãn Thóc, Đại ô Viên, Trữ Lương, Thạch Hiệp, Phi Tử tiếu, nhãn Thái Lan Daw, Biew Kiew. . .

Các tỉnh miền Trung, miền Nam có một số giống nhãn phổ biến như:

  • Nhãn Xuồng cơm vàng;
  • Nhãn Super;
  • Nhãn tiêu da bò;
  • Long nhã, nhãn Vĩnh Châu.

Bình luận