Táo Tây

Táo tây, còn gọi là bôm (phiên âm từ tiếng Pháp: pomme) là một loại trái cây từ cây táo tây Malus domestica. 

Cây táo sẽ rất lớn nếu được trồng từ hạt giống, nhưng sẽ nhỏ hơn nếu được trồng theo phương pháp ghép lên rễ (gốc ghép). Hiện có hơn 7500 giống táo, dẫn đến một loạt các đặc tính mong muốn. Giống khác nhau được phối giống cho thị hiếu khác nhau và sử dụng khác nhau, bao gồm nấu ăn, sản xuất nguyên liệu nấu ăn và làm rượu táo. Táo thường được nhân giống bằng phương pháp ghép, mặc dù táo hoang dã vẫn mọc dễ dàng từ hạt giống. Cây táo và quả táo dễ bị nhiễm một số loại nấm, vi khuẩn và các vấn đề sâu bệnh, và có thể điều chỉnh bằng một số hóa chất hữu cơ và vô cơ. Trong năm 2010, hệ gen của cây táo đã được giải mã như là một phần của nghiên cứu về kiểm soát dịch bệnh và nhân giống chọn lọc trong sản xuất táo.

Táo thường được ăn sống, nhưng cũng có thể được chế biến thành nhiều thực phẩm khác (đặc biệt là các món tráng miệng) và thức uống. Nhiều hiệu ứng sức khỏe có lợi được cho là kết quả từ việc ăn táo. Tuy nhiên, có hai hình thức của bệnh dị ứng được cho là vì hai loại protein khác nhau được tìm thấy trong táo.

Phân bổ

Cây táo có nguồn gốc ở Trung Á, nơi tổ tiên của nó - loài táo dại Tân Cương - vẫn còn tồn tại cho đến ngày hôm nay. Táo đã được trồng từ hàng ngàn năm ở châu Á và châu Âu, được thực dân châu Âu đưa đến Bắc Mỹ. Táo có ý nghĩa tôn giáo và thần thoại trong nhiều nền văn hóa, bao gồm cả văn hóa ở Bắc Âu, Hy Lạp và Kitô giáo tại châu Âu.

Tổng cộng khoảng chừng 69 triệu tấn táo được trồng khắp nơi trên thế giới vào năm 2010, trong đó Trung Quốc sản xuất khoảng gần phân nửa con số này. Đứng hạng nhì là Hoa Kỳ, chiếm khoảng 6%, tiếp theo đó là Thổ Nhĩ Kỳ, Ý, Ấn Độ và Ba Lan.

Ở nước ta, táo trồng ở phía Bắc và Nam. Nhiệt độ thích hợp từ 25-320C. Táo có thể trồng trên nhiều loại đất nhưng thích hợp đất thịt pha cát, phù sa ven sông, đủ ẩm, pH từ 5-7.

Chăm sóc

1. Hướng dẫn kỹ thuật trồng cây tao  

-  Thời vụ trồng tốt là giữa hoặc cuối mùa mưa. Trồng theo theo ô vuông, khoảng cách cây 4-5m. Để tiết kiệm đất có thể trồng dày hơn, khi cây táo lớn thì đốn bỏ bớt. Đào hố 50 cm x 50 cm x 50 cm (dài x rộng x sâu). Bón lót phân chuồng hoai, phân hữu cơ sinh học HVP 401 B, vi lượng HVP Organic, vôi bột và super lân. Đào hố và bón phân lót trước khi trồng 15-20 ngày.

2. Kỹ thuật bón phân cho cây táo 

-Bón lót: mỗi hố bón 10 - 15kg phân hữu cơ hoai 
+ Hữu cơ sinh học HVP 401B : 2 kg 
+ Hữu cơ khoáng vi lượng HVP Organic  0,2 kg 
+ 0,5 kg super lân + 1 kg vôi. 

-Bón thúc: Sau khi trồng được 20-30 ngày có thể pha loãng phân Urea và DAP để tưới cho. Lượng dùng là: 30g Urea + 50g DAP/gốc, mỗi tuần tưới 1 lần trong 1-2 tháng đầu.

+ Sau đó trong 2 năm đầu định kỳ bón thúc 1 năm 4 lần bằng phân hỗn hợp NPK (16 – 16 – 8). Lượng phân NPK (16-16-8) bón mỗi lần từ 0,2-0,4 kg/cây (năm đầu), 0,5 kg /cây (năm thứ 2).   

+ Từ năm thứ 3 trở đi sử dụng NPK (20-20-15) bón 2 – 3 kg/gốc/năm 

+ 2 kg phân hữu cơ sinh học HVP 401.B/gốc/năm + 1kg vôi/gốc/năm, chia ra bón 3 - 4 lần/năm. 

Cách bón: dùng cuốc xới đất xung quanh gốc theo hình chiếu tán cây sâu 5-10 cm, rải phân, lấp đất rồi tưới nước 

+ tưới gốc HVP 6-4-4 K-HUMAT để kích thích rễ phát trienr mạnh. 

- Sử dụng phân bón lá: Sau khi trồng khoảng 10 ngày có thể sử dụngHVP 6-4-4 K-HUMAT phun hoặc tưới gốc 2 lần mỗi lần cách nhau 7 -10 ngày để kích thích bộ rễ phát triển. 

Sau đó trong 2 năm đầu có thể phun HVP 1601 (21-21-21) định kỳ 10 – 15 ngày lần giúp cây phát triển mạnh thân, lá và rễ. 

+ Từ năm thứ 3 trở đi (cây bắt đầu cho trái): Trước khi cây bắt dầu hình thành nụ hoa nên phun HVP 1601.WP (10.50.10) 2 lần, mỗi lần cách nhau 7 – 10 ngày. 

Khi nụ hoa đã lớn chuẩn bị nở hoa rộ phunHVP TĐT – SIÊU RA HOA TĂNG ĐẬU TRÁI 2 lần mỗi lần cánh nhau 7 ngày giúp ra hoa nhiều và tăng đậu trái. 

Sau khi đậu trái non dùng HVP 1001S (6 – 20 – 20) phun 2 lần mỗi lần cách nhau 10 ngày giúptăng trọng lượng trái. Trước khi thu hoạch 20 ngày: phun HVP 1001S 0 – 25 – 25 giúp tăng trọng lượng và chất lượng trái thu hoạch.   

3. Kỹ thuật chăm sóc cây tao cho sai quả, trái ngọt 

- Cây táo rất cần nước, nhất là khi quả đang phát triển, nếu không đủ nước quả sẽ nhỏ và chát. Trồng táo phải đốn để cho cây trẻ lại mới có năng suất và chất lượng tốt. Có hai cách đốn là đốn phớt và đốn đau: 

+ Đốn phớt làm hàng năm sau mỗi vụ thu hoạch. Cắt các cành đã cho quả chỉ để lại 1 đoạn 20-30cm. Trên đầu cành này sẽ cho nhiều cành nhỏ, có thể tỉa bớt chỉ để vài cành phân bố đều trên tán cây. 

+ Đốn đau nhằm mục đích tạo tán từ khi cây còn nhỏ trên một năm tuổi đến khi lớn. Cắt cụt hết các loại cành, chỉ để lại một đoạn gốc của vài cành lớn đã ra trong năm trước, cây sẽ cho nhiều cành mới trẻ hơn, cho năng suất và chất lượng quả tốt hơn.

Bệnh

- Rệp sáp phấn (Planococcus lilacinus): Rệp bám từng ổ trên đọt non, mặt dưới lá và chùm hoa, bên ngoài có lớp bột trắng bao phủ. Rệp chích hút nhựa làm lá và chùm hoa xoăn lại, đồng thời có nấm bồ hóng phát triển. Phun các thuốc  Supracide, Suprathion, Bi 58 để phòng trị. 

- Sâu cuốn lá (Archips micaceana): Sâu non nhả tơ cuốn một hoặc vài lá thành tổ, nằm trong đó ăn lá. Dùng các thuốc Pyrinex, Karate, Proclaim, Selecron … 

- Ruồi đục quả (Bactrocera dorsalis): Phòng trừ bằng các biện pháp không để quả chín lâu trên cây, thu nhặt tiêu huỷ các quả rụng. Khi ruồi trưởng thành phát sinh dùng thuốc dẫn dụ Metyleugenol (Vizubon-D). Khi quả đã già sắp chín phun ngừa bằng các thuốc Trigard, Fastac. Biện pháp bao quả có tác dụng tốt hạn chế ruồi và sâu đục quả. 

- Bệnh phấn trắng (do nấm Oidium sp.): Phòng trừ bằng cắt bỏ tiêu huỷ bộ phận bị bệnh, phun các thuốc gốc đồng, lưu huỳnh, Anvil, Rovral, Topsin - Bệnh ghẻ (do nấm Venturia inaequalis): Phòng trừ bằng các thuốc gốc đồng, hỗn hợp lưu huỳnh + vôi, Zineb, Carbenzim, Rovral.

Tác dụng y học

1. Giảm đau đầu: 

Uống nước táo ép và xoa nhẹ nước táo lên đầu và vùng thái dương có tác dụng làm giảm căng thẳng, bớt đau đầu.

2. Chống nhiễm khuẩn: 

Đặc biệt sau các bữa ăn chính, tráng miệng bằng táo tươi sẽ tránh được các bệnh về răng miệng, chống sâu răng và viêm dạ dày.

3. Tốt cho ruột và hệ tiêu hoá: 

Theo nghiên cứu của Giáo sư người Anh Burkitt, việc ăn những quả táo hàng ngày giúp ngừa chứng táo bón. Một quả táo còn nguyên vỏ chứa từ 4 - 5gr chất xơ giúp ruột hoạt động tốt. Ngoài ra, những người bị bệnh tiêu chảy nên ăn táo vì trong những quả táo có chưa nhiều chất pectin. Ăn từ 1-2 quả táo mỗi ngày sẽ giúp tiêu hóa rất tốt, đi cầu dễ dàng.

4. Giảm bệnh tim mạch, đột quỵ:

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng để giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, mọi người nên thêm vài quả táo vào trong chế độ ăn hàng ngày. Các nghiên cứu thấy rằng những phụ nữ Nhật ăn nhiều hoa quả chứa quercetin sẽ ít bị các bệnh tim mạch hơn đồng thời giảm lượng cholesterol xấu.

Quả táo còn là lựa chọn tối ưu giúp ngừa chứng đột quỵ, nhất là đối với những người cao tuổi. Các nhà khoa học đã tìm thấy sự liên quan rõ ràng rằng những người ăn táo đều thường ít bị đột quỵ hơn những người không ăn táo.
Ngoài ra ăn táo còn làm tăng lượng vitamin C có tác dụng gia tăng sức bền thành mạch máu và sức đề kháng của cơ thể.

5. Bảo vệ khớp:

Ở những nước có chế độ ăn nhiều rau và hoa quả sẽ rất ít bị viêm khớp. Ở những nước phát triển, các loại đồ đóng hộp và đồ ăn nhanh khiến 70% dân số bị mắc viêm khớp. Cây táo hấp thu được chất boron từ đất vì thế những quả táo sẽ giúp giảm chứng viêm khớp.

6. Tốt cho phổi: 

Phổi bị ảnh hưởng bởi khói thuốc, khói bụi, không khí ô nhiễm và phấn hoa... gây bệnh hen suyễn và các bệnh về phổi. Để bảo vệ phổi, ngoài việc tập thở sâu mỗi ngày, ăn táo hàng ngày cũng rất tốt cho phổi. Nhiên cứu tiến hành trong 5 năm với hơn 2.500 nam giới xứ Wales đã rút ra kết luận rằng những người ăn trên 5 quả táo mỗi tuần có thể cung cấp nhiều không khí cho phổi hơn những người không ăn quả táo nào. Các chuyên gia tin tưởng rằng chất chống ôxy hoá trong những quả táo giúp giảm sự phát triển các bệnh ở phổi.

7. Chống lão hóa 

Các nhà khoa học đã so sánh 1500mg vitamin C với 1 quả táo nhỏ, kết quả đáng ngạc nhiên là quả táo và lượng vitamin C này có lượng chất chống ôxy hóa như nhau. Quả táo tươi có lượng chất chống ôxy hóa gấp 15 lần so với lượng vitamin C mỗi ngày nên dùng. 

8. Ngăn ngừa ung thư

Ăn một quả táo mỗi ngày sẽ giúp chị em tránh xa được những khối ung thư vú đáng sợ. Nghiên cứu do Viện Ung thư Mỹ thực hiện trong 24 tuần trên chuột đã cho thấy, nước chiết xuất từ táo làm chậm quá trình tăng trưởng các khối u tuyến - nguyên nhân lớn nhất gây tử vong vì ung thư vú. Càng ăn nhiều táo, các khối u này càng bị ức chế. Các nhà nghiên cứu Mỹ đã phân tích thành phần các chất hóa học có trong vỏ táo và tìm thấy nhóm chất phytochemical được chứng minh là có khả năng chống lại ít nhất 3 loại tế bào ung thư ở người là ung thư vú, ung thư ruột kết và ung thư gan. 

9.Chống béo phì: 

Có tác dụng tiêu mỡ, giảm cân bởi chất béo trong táo không đáng kể, hầu như không chứa protein nên cung cấp ít calo (trung bình 100 gram chỉ có 60 calo). Và có hàm lượng malic acid ít và lại phân tán dễ dàng trong cơ thể nên là cách giảm béo hữu hiệu. Ăn mỗi ngày 2 quả có tác dụng giảm béo và chất mỡ dư thừa của cơ thể.

Táo dồi dào phenolic (chất chống ung thư). Gần 22% lượng phenolic mà người Mỹ hấp thụ là từ táo không gọt vỏ. Tuy nhiên, các nhà  khoa học khuyến cáo không nên ăn táo và vỏ táo không rõ nguồn gốc xuất xứ để tránh tình trạng ngộ độc do các loại thuốc trừ sâu, thuốc tăng trưởng… gây ra. Vì thế, trước khi ăn vỏ táo, nhất thiết phải hiểu rõ nguồn gốc của sản phẩm để tránh tình trạng ngộ độc do các loại thuốc trừ sâu, thuốc tăng trưởng… gây ra. Trước khi ăn táo cả vỏ, cần rửa táo thật sạch, ngâm bằng nước muối hoặc dùng công nghệ khử trùng ozon…

Giá trị kinh tế

Táo tây là cây trồng lâu năm, ưa khí hậu lạnh, thường sống ở độ cao 1.300m trở lên, thu hoạch quả vào dịp cuối mùa thu. Hiện nay cây táo tây đang cho quả trái vụ, song vẫn giữ nguyên độ dòn, ngọt đậm. Đây là cũng chính là điều kiện thuận lợi để có thể phát triển kinh tế từ cây trồng này. Được biết quả táo tây rất có lợi cho sức khỏe, không chỉ tốt cho hệ tiêu hóa, táo tây còn chống nhiễm khuẩn, nhuận mật, giảm đau đầu, tiêu mỡ, giảm béo và các nguy cơ đột quỵ. Ngoài ra ăn táo còn làm tăng lượng vitamin C có tác dụng gia tăng sức bền thành mạch máu và sức đề kháng của cơ thể…  Với những công dụng đó, táo tây được nhiều người ưa chuộng, sử dụng loại quả này ăn hàng ngày và để chữa bệnh.

Cây táo tây được trồng ở các nước Châu Âu, Châu Á, nhưng những năm gần đây táo tây được trồng nhiều ở Việt Nam vì giá trị dinh dưỡng cao... Thành công của mô hình cây táo Tây là hướng đi hợp lý, khai thác lợi thế về vốn đất và khí hậu để phát triển kinh tế cho đồng bào.

Phân loại

Hiện có hơn 7500 giống táo. Tuy nhiên, phổ biến ở Việt Nam là các giống táo chua, táo Thiện Phiến ngọt, táo Gia Lộc, táo Thái Lan, táo số 12, số 32, táo Đào Tiên

Bình luận