Húng chanh

Húng chanh hay tần dày lá, rau thơm lùn, rau thơm lông, rau tần, dương tử tô (danh pháp hai phần: Plectranthus amboinicus, đồng nghĩa: Coleus amboinicus) là cây thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae).

Tên tiếng anh: country borage. HỌ:  Hoa môi (Lamiaceae).

Một vài tên gọi của Húng Chanh các nước: Thym ở Tây ban Nha, Origan Brujo ở Porto Rico, như thym mexicaine, la reine des herbes, menthe mexicaine ….

Ở Trung Quốc gọi Zuo shou xiang (左手香) Tả Thủ Hương hay là Hương Thủ vì do khi dùng tay cầm vào lá Húng Chanh tay sẻ rất thơm mà không cần chà xát mạnh.

Cây thảo có thể sống nhiều năm, cao 20-50cm, phần thân sát gốc hoá gỗ. Lá mọc đối dày mọng nước, hình trái xoan rộng, dài 3-6cm, rộng, mọc thành bông ở ngọn thân và đầu cành, gồm những vòng hoa dày đặc, cách quãng nhau. Quả nhỏ, tròn, màu nâu, chứa 1 hạt. Toàn cây có lông rất nhỏ và có mùi thơm như mùi chanh.

Phân bổ

Cây rau tần dày lá có gốc ở quần đảo Môluýc (miền Mã Lai) được trồng làm gia vị và làm thuốc. Cây được trồng làm thuốc và làm rau ăn nhiều nơi ở Việt Nam. 

Cây Húng chanh được trồng làm thuốc và làm rau ăn nhiều nơi ở Việt Nam. Thu hái: Có thể thu hái lá quanh năm, thường dùng tươi, dùng đến đâu hái đến đó. 

Chăm sóc

1. Chuẩn bị:

Chọn những cây sinh trưởng tốt, không mang mầm bệnh, thân to tròn, lá xanh tươi để tiến hành trồng theo phương pháp giâm cành.
Nơi trồng: Chậu kiểng, thùng gỗ, hộp xốp hay khoảng đất ở sân vườn.

Đất trồng: Húng chanh thích hợp với loại đất tơi xốp, có khả năng thoát nước tốt. 

Ánh sáng: Với đặc tính ưa sáng, bạn nên trồng húng chanh ở nơi nắng tốt, như vậy rau mới có mùi thơm đặc trưng.

Phân bón: phân hữu cơ sinh học, phân lân và phân NPK cho 2 giai đoạn.

2. Gieo trồng:

Đầu tiên là bón lót trên phần đất đã tơi xốp. Chúng ta sử dụng phân hữu cơ sinh học và phân lân theo liều lượng được hướng dẫn cho từng diện tích trồng.

Trên những cây húng chanh đã chọn, bắt đầu giâm cành có chiều dài 20 - 25 cm vào rãnh, sau đó lấp đất khoảng 1/2 - 2/3 chiều dài của cành, nén đất, lưu ý uốn cong phần giâm dưới đất để tăng diện tích tiếp xúc với đất, cây mau ra rễ. Tưới nước đủ ẩm. Sau khi trồng khoảng 10 - 14 ngày sẽ tiến hành bón thúc bằng phân NPK, phân được hòa nước và tưới vào gốc cây.

3. Chăm sóc:

Sau khi trồng, thường xuyên tưới nước hàng ngày cho cây vào buổi sáng và buổi chiều. Khi cây bén rễ thì bón thúc. Cây được cung cấp đủ chất dinh dưỡng thì lá sẽ mọng dài, có màu xanh đậm. Ngoài ra, sâu ăn lá rất thích rau húng chanh, vì thế bạn nên lưu ý để tìm diệt những con sâu lúc chúng mới xuất hiện. 

4. Thu hoạch:

Sau khi trồng 20 - 30 ngày là chúng ta có thể thu hoạch húng chanh. Loại rau trồng này có thể thu hoạch nguyên cây hoặc chỉ 2/3 cây (phần ngọn). Nếu cắt cây thì chừa phần gốc khoảng 5 - 7 cm để trồng tiếp. 

Món ăn

Bò xào tần dày lá


Canh song thủy húng chanh

Bệnh

Rau húng chanh bị bệnh chủ yếu là cháy lá. Do đó cần phòng trị sớm trước khi lan cả vườn rau. Có thể sử dụng một trong những loại thuốc sau: Ridomyl MZ, Monceren….

Lưu ý: khi dùng thuốc BVTV phải tuân theo nguyên tắc “4 đúng” và đảm bảo thời gian cách ly. Không được dùng các loại thuốc cấm, không xử dụng quá liều qui định.

Tác dụng y học

1. Chữa ho, viêm họng, khản tiếng: Lá Húng chanh non 5-10g giã nát vắt lấy nước cốt nóng. Hoặc đem giã nhỏ một nắm lá (15-20g), thêm nước, vắt lấy nước uống làm hai lần trong ngày. Đối với trẻ em, thêm ít đường, đem hấp cơm cho uống làm 2-3 lần. 

2. Chữa đau bụng: Lá húng chanh non rửa sạch, 1-2 lá nhai với một ít muối, ngậm nuốt dần dần. 

3. Chữa sốt cao, không ra mồ hôi: húng chanh 20g, lá tía tô 15g, gừng tươi 5g cắt lát mỏng, cam thảo đất 15g. Sắc uống nóng cho ra mồ hôi. 

4. Chữa chảy máu cam: húng chanh 20g, lá trắc bá sao đen 15g, hoa hòe sao đen 10g, cam thảo đất 15g. Sắc uống ngày một thang. Lá húng chanh đem vò nát, nh t vào bên müi chảy máu. 

5. Chữa hôi miệng: Húng chanh khô một nắm đem sắc lấy nước, thường xuyên ngậm và súc miệng rồi nhổ ra. Cần làm 5-7 lần. 

6. Chữa ong đốt sinh đau nhức: húng chanh 20g, muối ăn vài hạt, tất cả đem giã nhỏ hoặc nhai kỹ, nuốt nước, bã đắp vào chỗ ong đốt. 

7. Chữa dị ứng nổi mề đay: lá húng chanh nhai nuốt nước, bã thì đắp hay xoa xát.

Giá trị kinh tế

  • Cung cấp nguồn gia vị tạo thêm sức hút cho các món ăn hàng ngày
  • Cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp hương phẩm
  • Có tác dụng chữa bệnh, làm thuốc trong y học
  • Nâng cao hiệu quả kinh tế, xóa đói giảm nghèo cho bà con nông dân

Bình luận