Thu Hải Đường

Thu hải đường (danh pháp khoa học: Begonia) là tên của một chi trong họ thực vật có hoa Begoniaceae. Chi thứ hai trong họ Begoniaceae là Hillebrandia, là chi độc loài tại khu vực quần đảo Hawaii. Chi Symbegonia hiện nay đã được gộp chung vào trong Begonia. Thu hải đường cũng là tên gọi thông thường chung cho tất cả các loài trong chi này.

Hoa của chúng thường to và sặc sỡ, có màu từ trắng, hồng, đỏ tươi hay vàng. Chúng là loại thực vật với các hoa đực và hoa cái mọc tách rời nhau trên cùng một cây, hoa đực chứa nhiều nhị hoa, còn hoa cái có bầu nhụy ở dưới lớn và từ 2-4 núm nhụy vặn xoắn hay phân nhánh. Ở phần lớn các loài thì quả là loại quả nang có cánh chứa nhiều hạt nhỏ, mặc dù loại quả mọng cũng được thấy. Lá to và lốm đốm, thông thường không cân đối.

Do hoa sặc sỡ và các lá thường là lốm đốm đầy ấn tượng nên nhiều loài và các cây lai ghép cũng như các giống đã được gieo trồng. Chi này có điểm lạ thường ở chỗ các loài trong chi, cho dù đến từ các châu lục khác nhau, nhưng rất dễ lai ghép với nhau và điều này đã dẫn tới sự tạo ra vô số giống khác nhau. Các phân loại thu hải đường của Hiệp hội Thu hải đường Hoa Kỳ chia các loài cây này thành vài nhóm chính: giống như cây lau, giống như cây bụi, thân củ, thân rễ, thân dày, semperflorens hay rex. Phần lớn các phân loại này không tương ứng với bất kỳ việc nhóm gộp/phát sinh loài theo phân loại học chính thức nào và nhiều loài/giống lai có thể có các đặc trưng của nhiều hơn một nhóm hoặc không thể cho vào nhóm nào.

Tên khoa học của chi này được đặt theo họ tên của Michel Bégon, một nhà bảo trợ người Pháp cho thực vật học.

Phân bổ

Các loài trong chi này là các loại cây thân thảo sống cạn (đôi khi là biểu sinh) hay cây bụi nhỏ, sinh sống trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới ẩm ướt, tại Nam và Trung Mỹ, châu Phi và miền nam châu Á.

Chăm sóc

Kỹ thuật chăm sóc hoa thu hải đường

Hướng dẫn cách chăm sóc thu hải đường, có rất nhiều loại thu hải đường khác nhau nhưng cơ bản nó đều chung cách chăm sóc để cây có phát triển ra hoa đẹp mọi người có thể tham khảo bài viết sau đây:

Điều kiện ánh sáng:

Hoa Thu hải đường là loại cây trong nhà ưa bóng râm, không thích hợp với những ánh nắng mặt trời vì khi bị ánh nắng chiếu trực tiếp vào lá sẽ bị cháy. Mùa đông ánh nắng dịu chúng ta có thể đặt ở nơi có ánh nắng cũng không ảnh hưởng quá nhiều. Nhưng nếu che quá kín, quá tối cũng sẽ ảnh hưởng đến giá trị thẩm mỹ. Nên đặt trong nhà ở những nơi ánh sáng vừa đủ không đặt ra giữa sân tránh cây bị chết’

Điều kiện Nhiệt độ:

Hoa thu hải đường không chịu được lạnh kéo dài, không chịu được nóng thích hợp phát triển nhất là ở Đà Lạt khí hậu mát mẻ quanh năm nhiệt độ khoảng 25 độ C. Điều kiện miền bắc mùa đông cũng khá phù hợp để trồng hạt giống hoa Thu hải đường nếu biết cách chăm sóc cho cây.

Đất trồng:

Đất trồng là đất phải được phơi khô nỏ, sào sới nhiều lần. Tốt nhất là đất ở ruộng lúa là lý tưởng nhất

Trồng thu hải đường trong nhà:

- Lựa chọn đất trồng như hướng dẫn trên

- Đặt trong nhà có nhiều ánh sáng nhưng không phải ánh sáng trực tiếp, chú ý trồng trong thời tiết mùa hè.

- Nhiệt độ lý tưởng hoa thu hải đường phát triển là : 20 -25 độ C

- Tưới nước cần lưu ý:

Mùa thu mùa đông tưới ít nước cho cây, giữ cho chậu đất khô lẻ nhẹ. Mùa xuân mùa hạ: Tưới nhiều nước giữ độ ẩm cho cây.

-  Nên phun sương cho cây thường xuyên để giữ ẩm điều này tránh được hiện tượng rụng lá ở thu hải đường. Hai lần một tuần, pha thêm phân bón dưới dạng hòa tan phun bổ sung cho cây (chờ đợi ba tháng để thực hiện điều này nếu hổn hợp ban đầu có chứa phân bón).

- Thường xuyên cắt tỉa lá già, hoa héo, cành gãy, giúp cây tập trung năng lượng cho ra những bông hoa rực rở. Điều này cũng giúp cây phòng trừ nhiều bệnh do nấm mốc vi khuẩn gây ra.

Trồng thu hải đường ngoài trời:

Mọi loại thu hải đường đều ưa bóng râm vì thế khi tra hạt giống đặc biết lưu ý vấn đề giàn che chỉ nên cho tiếp xúc ánh sáng lúc sáng sớm và chiều muộn kể cả khi lên cây và ra hoa.

- Phun sương thường xuyên, tạo nên không khí nóng ẩm giúp cây phát triễn tốt.

- Bón phân 3 tháng 1 lần cho cây, bón bổ sung dung dịch dinh dưỡng hàng tuần khi cây ra hoa.

- Tưới nước cho cây mỗi ngày một lần, kiểm tra sự thoát nước của chậu, tránh ngập úng gây chết cây.

- Cắt bỏ hoa chết, lá già thường xuyên, khi cây phát triễn vượt quá 70 cm, cần cắt ngắn thân cây  giúp cây phát triễn tốt hơn, ra nhiều hoa hơn.

Bệnh

Thu hải đường hay bị thối gốc do nước tưới, nên bạn phải tưới điều độ, vừa phải. Cây hay bị cháy lá do vị trí đặt cây. Từ tháng 4 đến tháng 7, Thu hải đường hay bị rệp làm phồng lá  có thể dùng thuốc trừ sâu regan phun kép 2 lần (lần sau cách lần trước từ 4 đến 5 ngày).

Tác dụng y học

Thu hải đường không những chỉ dùng để thưởng thức mà nó còn có nhiều tác dụng khác. Thân, lá, rễ của cây đều có thể làm thuốc, có các công hiệu như : cầm huyết, tiêu viêm, ra mồ hôi, bổ hư, lợi tiểu. Ngoài ra, lá cây còn được dùng để chế thành nước uống giải khát .

Theo Đông y, thu hải đường có vị đắng, chua, chát, tính mát đi vào kinh mạch tim gan, có công dụng giải độc, hoạt huyết, tán ứ tiêu thũng, an thần, bổ gan, bổ mật, cầm máu…

Một số bài thuốc từ thu hải đường:

Trị chứng đau tức ngực, đau họng, đắng miệng ăn không ngon: Lấy 0,5 lạng rễ thu hải đường tươi, rửa sạch, vò nát với 2 bát nước sôi để nguội, súc miệng nhiều lần trong ngày trị chứng đau họng. Lấy rễ thu hải đường nghiền nhỏ, mỗi lần uống 0,2 lạng với nước nóng để trị chứng đau tức ngực, đắng miệng ăn không ngon.

Trị vết thương bầm tím, ứ máu không tan: Lấy 0,5 lạng thu hải đường, 0,5 lạng hoa lăng tiêu, ngâm với rượu nếp để khoảng 3 ngày là dùng được. Hoặc lấy 10 bông hoa hải đường tươi, cá tuyết cắt lát, gừng tươi, muối, rượu mùi. Hấp các loại trên ăn nóng.

Giúp thanh nhiệt, loại bỏ mùi hôi cơ thể, mất máu: Lấy 10 bông thu hải đường tươi, 1 khúc cà rốt, 1 cây hoa tím (hoa cùng họ với violet) 1 thìa đường fructoza. Hoa thu hải đường tách rời từng cánh, rửa với nước muối rồi để ráo. Cà rốt gọt vỏ cắt khúc. Cây hoa tím bỏ rễ cắt đoạn nhỏ. Cho các vị trên vào máy xay sinh tố cùng 300ml nước sôi để nguội và đường fructoza xay thành hỗn hợp sinh tố. Uống đều rất tốt.

Giá trị kinh tế

Hoa thu hải đường trồng chậu treo buông rủ dịu dàng mềm mại có thể trang trí nhiều nơi: ban công, cửa sổ....hoặc trồng chậu để bàn cực kỳ thu hút

Ý nghĩa

Những cây Thu hải đường duyên dáng, với rất nhiều gam màu tươi tắn, đầy nét lãng mạn luôn là một điểm nhấn đáng yêu trong ngôi nhà của bạn.

Thu hải đường tượng trưng cho sự quan tâm, chăm sóc đến người khác, đôi khi, thể hiện tư tưởng khoáng đạt.

Ở châu Âu, khi tặng người thân yêu một chậu Thu hải đường, là người gửi muốn nhắn nhủ: “Hãy bảo trọng, giữ gìn em (anh) nhé!”

Phân loại

Các nhóm thu hải đường khác nhau có các yêu cầu gieo trồng khác nhau nhưng phần lớn các loài đều đến từ vùng nhiệt đới và vì thế chúng và các giống lai ghép đều cần có khí hậu ấm áp. Phần lớn là các loài là cây mọc ở tầng thấp trong rừng, vì thế chúng cần có bóng râm và chỉ một ít loài có thể chịu được sự chiếu nắng mạnh, đặc biệt trong các vùng có khí hậu nóng. Nói chung, thu hải đường cần môi trường sinh sống được tưới tiêu nước tốt có độ ẩm cao. Nhiều loại thu hải đường phát triển và ra hoa quanh năm nhưng những loại thân củ thường là có thời kỳ ngừng phát triển, trong thời gian đó các củ có thể lưu trữ trong khu vực khô và mát mẻ.

Thu hải đường trong nhóm semperflorens thường được trồng theo luống trong vườn. Một nhóm các cây lai ghép từ nhóm nói trên được gọi là "Dragonwing Begonia"; chúng có cả lá và hoa rất to. Thu hải đường thân củ thường được trồng trong chậu. Mặc dù phần lớn các loài thu hải đường có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và cạn nhiệt đới nhưng một loài từ Trung Quốc là B. grandis chịu được giá rét tới vùng rét số 6 theo USDA và nói chung được coi là loài "thu hải đường chịu rét". Phần lớn các loài thu hải đường có thể trồng ngoài vườn quanh năm trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, nhưng tại khu vực ôn đới thì chỉ có thể trồng chúng ngoài vườn như là cây một năm, hoặc trồng trong nhà cũng như trong nhà kính.

Phần lớn thu hải đường rất dễ nhân giống bằng cách phân chia hay cành giâm từ thân. Ngoài ra, nhiều loại có thể nhân giống từ cành giâm từ lá hoặc thậm chí các phần của lá, cụ thể là các loại thu hải đường trong nhóm thân rễ và rễ.

Giống thu hải đường có tên gọi là hoa Kim Chính Nhật là giống hoa biểu tượng của Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên.

Bình luận