Tí Ngọ

Cây hoa tý ngọ đòi hỏi phải có nắng mới nở hoa, thường nở hoa vào khoảng 9 - 10 giờ sáng. Nó còn có tên là hoa mười giờ hoặc trùng diệp. 

Hoa mười giờ hay rau sam hoa lớn (danh pháp hai phần: Portulaca grandiflora) là một loài cây thân mọng nước, nhỏ, nhiều nhánh và lớn nhanh trong họ Rau sam (Portulacaceae). Tên gọi mười giờ là do hoa của nó thường chỉ nở từ khoảng 8/9 giờ đến 10 giờ sáng trong ngày. Là loại cây thân thảo, cao khoảng 10–15 cm. Lá hình dải hơi dẹt, dài 1,5–2 cm, mép nguyên, thân có màu hồng nhạt, lá có màu xanh nhạt.

Loài thực vật này có nguồn gốc Nam Mỹ, nhưng được trồng rộng rãi trong các khu vực ôn đới cũng như trong vai trò của cây trồng một năm theo luống trong vườn. Hoa sặc sỡ, với màu sắc có thể là đỏ, cam, hồng, trắng hay vàng.

Theo tạp chí Birds & Blooms, tháng 6 năm 2006 thì "nó được đưa vào các khu vườn của châu Âu khoảng 300 năm trước...nhanh chóng thu được sự phổ biến vì các tính chất y học của nó, bao gồm làm mất đi tiếng nghiến răng, co thắt cơ và làm dịu vết bỏng do thuốc súng".

Loài cây thích hợp với chỗ đất ráo nước và nhiều nắng.

Tại Việt Nam, nó được trồng làm một loại cây cảnh. Trong Đông y người ta cũng dùng nó trong điều trị một số bệnh như viêm họng, eczema, ghẻ, mụn nhọt v.v.v.

Cây này có tên "hoa mười giờ" có lẽ vì hoa chỉ nở khi nắng cao lúc đứng bóng khoảng "mười giờ" rồi lại khép lại vào buổi chiều.

Phân bổ

Cây hoa Mười Giờ có nguồn gốc từ Nam Mỹ, cây được du nhập vào khu vực ôn đới từ rất lâu và trở thành cây trồng trong vườn. Màu sắc của hoa sặc sỡ với nhiều màu như: Trắng, vàng, cam, hồng, đỏ. Người ta thường hay bị nhầm lẫn giữa loài hoa mười giờ với loài cây Cát Tường. Tại Việt Nam, cây được ưa chuộng và trồng như một loại cây cảnh đẹp.

Theo như tạp chí Birds & Blooms vào tháng 6/2006, hoa mười giờ đã được đưa vào Châu Âu từ 300 năm trước, cây đã nhanh chóng lây lan và được trồng phố biến bởi công dụng y học của nó mang lại.

Chăm sóc

Trồng hoa mười giờ

Hoa mười giờ rất dễ trồng. Có thể trồng bằng hạt hoặc giâm cành. Hạt giống hoa mười giờ hiện nay được bán rất nhiều trên thị trường: hoa mười giờ mỹ, hoa mười giờ thái… Chỉ cần chuẩn bị đất sạch, trộn đều với phân bón, đất càng tốt thì cây càng khỏe, cho hoa càng to và đẹp.

Gieo trực tiếp hạt lên đất, đảm bảo độ ẩm cũng như ánh sáng, hạt sẽ nhanh mọc mầm. Với giâm cành thì bạn chỉ cần cắm cành hoa mười giờ xuống đất, chú ý nên chọn phần thân gần gốc, cây sẽ dễ phát triển.

Khi mới trồng, bạn nên để hoa ở chỗ mát và tưới nước thường xuyên. Với hạt, sau 5 – 7 ngày sẽ mọc mầm, còn nếu giâm cành thì sau 1 tháng sẽ cho mầm mới. Như vậy bạn có thể sở hữu cho mình những chậu mười giờ đẹp cho chính tay mình thiết kế rồi.

Cách lai rất đơn giản, chọn 2 bông hoa với 2 màu cần lai, dùng tăm bông lấy nhị hoa của hoa này rắc lên nhụy hoa của hoa còn lại. Công việc cần làm sau đó là chờ đợi cây mười giờ ra quả, tách lấy hạt và trồng.

Cách chăm sóc hoa mười giờ

Tuy rằng nói hoa mười giờ dễ trồng và dễ sống, nhưng nếu chú ý các kỹ thuật chăm sóc, cây mười giờ sẽ xanh, đẹp, hoa sẽ ra to, nhiều, màu sắc tươi tắn hơn. Chăm sóc hoa mười giờ cần chú ý các yếu tố như

Cắt tỉa: Nên cắt tỉa các cành đã già, hoặc khô héo, các cành vượt quá dài, không nên để cây quá rậm sẽ phát sinh nhiều bệnh và nấm.

Loại cây thân rất mọng nước do vậy chúng được sâu ăn lá, ốc sên ưa chuộng, cần tỉa thưa để có ánh sáng chiếu vào và dễ xử lý khi phát hiện sâu hoặc ốc tấn công.

Nên tưới nước vào buổi sáng sớm, từ thời điểm 8 giờ đến 10 giờ không nên tưới nước cho cây, vì lúc này cây đang có hoa. Nên để cho đất khô rồi mới tiến hành tưới nước

Vị trí thích hợp cho cây phát triển và ra nhiều hoa là các khu vực khô ráo và có nắng trực xạ, không nên để cây tại vị trí ẩm ướt hoặc khuất bống sẽ xẩy ra hiện tượng thối than, thối rễ và vươn dài thưa mắt.

Phân bón: Nên bón phân Dinamic cho cây, định kỳ 1 tháng 1 lần, sau khi bón tưới nước đủ ướt đất trồng.

Thu hoạch hạt hoa mười giờ

Sau khi hoa tàn sẽ cho quả hoa mười giờ. Dùng tay tách nhẹ quả hoa mười giờ chín, bạn sẽ thu được hạt hoa mười giờ. Thường thì hoa mười giờ Mỹ hạt nhỏ nhưng nhiều hạt, còn mười giờ sam hạt to nhưng 1 quả chỉ cho khoảng 4 – 6 hạt.

Hoa đẹp, dễ trồng vậy tại sao bạn không tự tay gieo trồng và chăm sóc cho mình một giỏ hoa mười giờ đẹp, vừa có thể để ở góc làm việc, học tập, vừa có thể trang trí ban công, giúp khuôn vườn của bạn trở nên xinh đẹp hơn.

Bệnh

Hoa tý ngọ ít bị sâu bệnh, tuy nhiên nên cắt tỉa các cành đã già, hoặc khô héo, các cành vượt quá dài, không nên để cây quá rậm sẽ phát sinh nhiều bệnh và nấm.

Tác dụng y học

Theo Đông y thì loài hoa mười giờ này có vị chua và tính bình, chúng có tác dụng hoạt huyết và làm giảm rát họng tiêu viêm, tiêu sưng. Các bộ phận củ cây đều có thể sử dụng làm thuốc được nhất là để chữa những trường hợp như viêm họng hay bị bỏng và bị ghẻ ngứa cực hiệu quả.

1. Chữa viêm họng 

Nguyên liệu

– Hoa mười giờ 100g

– Nước sôi nóng 100ml

Cách dùng hoa mười giờ.

Hoa nười giờ kết hợp cùng với lá cây rẻ quạt rửa sao cho sạch và giã  nhỏ. Cho nước sôi vào hòa đều rồi chắt lấy nước.

Hoa mười giờ chữa đau họng bằng cách lấy nước của hoa mười giờ ngậm đều vào mỗi ngày khoảng 2 đến 3 lần dùng liên tục trong vòng 3 đến 5 ngày sẽ thấy được hiệu quả bất ngờ.

2. Chữa bỏng nhẹ

Khi bị bỏng thì việc đầu tiên bạn cần làm đó là ngâm ngay vết thương vào nước mát. Sau đó thì hái một nắm cây hoa mười giờ đem rửa thật sạch và giã nhuyễn rồi đắp chúng lên vết thương. Bạn cũng nên lưu ý khi đắp thì nhớ giở ra liên tục cho mát, khi lá ấm dần lên thì thay nắm lá khác cho đến khi thấy vết bỏng không bị bỏng rát nữa.

Đối với những vết thương nhẹ, chỗ da bị bỏng sẽ hồi sinh bình thường như không có chuyện gì xảy ra cả.

Còn đối với những vết bỏng sâu như bỏng thép thì chỗ da bị bỏng sẽ bị khô đi, nhưng không bị phồng hay đau rát gì cả, dần dần thì lớp da mới phát triển rồi tự bong ra.

3. Chữa ghẻ, lở, ngứa hiệu quả.

Bài thuốc số 1:

 Nguyên liệu

– 100g thân và lá của hoa mười giờ

– 100g lá rau sam

– 100g lá xoan tươi

Cách dùng cũng rất đơn giản:

Bạn hãy lấy hoa mười giờ cùng với lá rau sam và lá xoan tươi rửa sạch, giã nát rồi vắt lấy nước. Mỗi ngày khoảng 2 đến 3 lần bôi hỗn hợp này lên vùng da bị tổn thương và kiên trì bôi liên tục khoảng 1 tuần là thấy được hiệu quả rồi nhé.

Bài thuốc số 2:

Nguyên liệu

– 50g thân và lá hoa mười giờ

– 30g lá táo

– 2g muối ăn

Cách dùng:

Cho 2 loại lá này lại với nhau cùng với chút muối giã nhỏ, lấy bã đắp vào vết ghẻ lở. Mỗi ngày bạn thực hiện đắp thuốc 2 lần và kiên trì sử dụng trong vòng 3 đến 5 ngày là có thể chữa ghẻ lở với hoa mười giờ và cải thiện được tình trạng và không lâu thì vết thương này sẽ lành hẳn.

Bạn có thể thấy loài hoa này rất hữu ích không chỉ dùng trang trí cho không gian trở nên bắt mắt mà còn có thể chữa bỏng hiệu quả, ghẻ lở, ghẻ ngứa nhanh chóng. Để trồng hoa mười giờ cũng rất đơn giản, mùa hè bạn chỉ cần ngắt một đoạn thân cây hoa dài khoảng 15cm và giâm chúng dưới đât một thời gian là cây có thể tự sống và phát triển nhanh rất nhiều.

Giá trị kinh tế

Cây hoa mười giờ thường được trồng sân vườn, trồng bồn, tạo thảm hoa hay trồng xen với các cây lớn khác. Hoa mười giờ còn được trồng chậu nhựa, chậu sứ  hay chậu treo trang trí ban công, hiên nhà. Cây còn là loài thuốc quý trị viêm họng, eczema, ghẻ, mụn nhọt…

Ý nghĩa

Hoa mười giờ có thể coi là một loại “hoa tình yêu” của những cô cậu học trò thời áo trắng, những thứ tình cảm trong sáng và trẻ con của một thời cắp sách đến trường.

Sở hữu vẻ đẹp mong manh, chúm chím nên ý nghĩa hoa mười giờ tượng trưng cho tình yêu trong sáng, ngây thơ của học trò thời áo trắng.

Ngoài ra, sự tích hoa mười giờ còn gắn liền với chuyện tình của cô gái mồ côi cha mẹ với một chàng trai trẻ. Hàng ngày, cứ đúng 10 giờ sáng, họ hẹn hò nhau ở bên bờ biển. Nhưng bỗng dưng một ngày, cô gái tới chỗ hẹn của thường ngày và không thấy người mình yêu, cô đợi mãi cho đến khi gục ngã bên bờ biển… 

Sau đó, nơi cô ngã xuống mọc lên hoa mười giờ. Từ ấy, ý nghĩa hoa mười giờ còn thể hiện tình yêu chung thủy.

Phân loại

Tại các vườn hoa, bạn có thể tìm mua 2 loại chính: Hoa Mười Giờ thường và loại Hoa Mười Giờ Sam.

Bình luận