Bí giống Nhật

- Bí giống Nhật  là một loại cây dây thuộc chi Cucurbita, họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Đây là tên thông dụng để chỉ các loại cây thuộc các loài: Cucurbita pepo, Cucurbita mixta, Cucurbita maxima, và Cucurbita moschata.

- Bí này có nguồn gốc từ Nhật nên người ta gọi là bí giống Nhật. Đặc biệt đối với ẩm thực Nhật Bản, bí đỏ (kabocha) là món ăn không thể thiếu. Đặc biệt trong lẩu Nhật Bản Shabu shabu, lẩu Sukiyaki và lẩu Miso Kimuchi… bí đỏ làm tăng thêm hương vị đậm đà của nước dùng.

- Đây là giống bí có nhiều ưu điểm so với những giống bí đỏ khác như: khả năng kháng bệnh tốt, quả to đều có trọng lượng từ 2-3 kg/quả, vỏ bí màu xanh, ruột đỏ, vị thơm, ăn ngon, năng suất ước đạt từ 400-450 kg/sào.... 

Phân bổ

- Bí ngô được trồng phổ biến trên thế giới như Mỹ, Mexico, Trung Quốc, Nhật Bản...Riêng bí giống Nhật là loại bí ngô có nguồn gốc ở Nhật Bản được phát triển từ loại bí ngô thông thường.  Bí đỏ Nhật có màu xanh luc, đậm, dạng tròn, dẹt và có khả năng chống chịu tốt.

- Ở Việt Nam một số địa phương đã áp dụng trồng bí ngô Nhật như Kon Tum, Hải Dương, Bắc Giang, Quảng Nam...

- Có thể trồng ở đồng bằng cho đến cao nguyên. Nhiệt độ thích hợp cho cây phát triển là 18 – 27 độ C. Cây sinh trưởng tốt trong điều kiện cường độ chiếu sáng mạnh, có khả năng chịu hạn khá nhưng nếu khô hạn quá dễ bị rụng hoa và trái non.

- Quả bí giống Nhật có nhiều vitamin A, trái chứa 85 - 91% nước, chất đạm 0,8 - 2 g, chất béo 0,1 - 0,5 g, chất bột đường 3,3 - 11 g, cho năng lượng 85 -170 kJ/100 g. Ngoài ra, hoa, lá và đọt non cũng được dùng làm rau ăn.

- Rễ bí giống Nhật phát triển mạnh, ăn sâu và có rễ phụ lan rộng nên có khả năng chịu hạn tốt. Đây là cây rau được chú ý canh tác đầu tiên trên những vùng đất mới khai phá.

Chăm sóc

1. Thời vụ: 

Gieo hạt từ tháng 10, tháng 11 đến tháng 1 năm sau. Vụ gieo tháng 10, tháng 11 sẽ ra quả vào tháng 12, tháng 1. Vụ gieo tháng 12, tháng 1 sẽ ra quả vào tháng 2, tháng 3. Ở miền Bắc trong vụ đông, điều chỉnh vụ gieo sao cho khi cây ra hoa tránh được rét để tăng khả năng thụ phấn và đậu quả. Gieo sớm quá hoặc gieo muộn hơn, lúc ra hoa, quả gặp rét hoặc mưa sớm sẽ thất thu, cây mau rạc.

2. Làm đất và trồng: 

Trồng bí theo những hốc thẳng hàng, hốc sâu 30-40cm, rộng 40-50cm, cách nhau từ 2-3m tùy theo đất xấu hay tốt; giữ mật độ 2.000-2.500 cây/ha (70-90 cây/sào Bắc bộ), mỗi hốc gieo 5-6 hạt cách đều nhau, gieo hạt xong lấp lên 1 lớp đất mỏng 2-3cm rồi tưới nước giữ ẩm. Bón lót cho bí  chủ yếu là bón theo hốc, sau khi bổ hốc rồi để 2-3 ngày cho hả đất rồi mới bón phân, bón xong trộn với đất đảo đều, lại để 2-3 hôm nữa mới gieo hạt.

3. Bón phân:

3.1. Bón lót:

Bón phân NPK-S Lâm Thao cho cây bí  (tính theo 1 sào Bắc Bộ 360m2):

Phân chuồng 600-700kg(nếu đất chua bón thêm 25-30kg vôi bột). NPK-S 5.10.3-8 bón 12-15kg.

3.2. Bón thúc

Bón thúc 1: NPK-S 12.5.10-8: bón 10-12kg.

Bón thúc 2: NPK-S 12.5.10-8: bón 10-12kg.

4. Chăm sóc: 

Tưới nước, bấm ngọn, nhánh, tỉa hoa đực và lá vàng. Ở giai đoạn cây con cần tưới nước giữ ẩm đất 50-60% độ ẩm đồng ruộng. Khi bí bò dài trên dưới 1m thì lấy đất chặn lên các đốt dây để tăng thêm rể phụ làm tăng khả năng hút dinh dưỡng và giữ cho cây khỏi bị gió lay làm dập thân cây, hại hoa quả. Cầm bấm ngọn làm rau ăn chỉ để lại mỗi cây 2-4 nhánh. Hoa đực thường ra trước hoa cái. Số hoa đực rất nhiều so với hoa cái nên khi hoa cái đã thụ tinh xong cần cắt bỏ bớt hoa đực, tỉa bỏ bớt các nhánh con kém phát triển, vặt bỏ hết các lá già mọc chen chúc để thêm thoáng cho cây, ong bướm dễ tìm hoa, tăng thêm khả năng thụ phấn thụ tinh và đậu quả cho cây bí .

5. Thụ phấn bổ khuyết cho hoa cái:

Tiến hành vào lúc hoa cái nở nhiều; khoảng 7-9 giờ sáng ngắt hoa đực, bỏ hết đài và cách hoa rồi nhấn nhị đực lên đầu vòi nhụy của hoa cái. Chọn ngày nắng ráo để thụ phấn sẽ cho tỷ lệ đậu quả cao.

Sau khi thụ phấn thụ tinh xong, quả non phát triển. Tùy theo yêu cầu mà có thể hái quả ở các độ tuổi khác nhau. Nếu trên cây đậu nhiều quả thì phải tỉa bớt khi còn non để tập trung dinh dưỡng nuôi số quả còn lại.

Món ăn

- Trứng cút bọc bí giống Nhật chiên giòn

- Chè bí giống Nhật sữa tươi

- Bò hầm bí giống Nhật

- Bí giống Nhật hấp trứng sữa

Bệnh

1. Sâu hại

Rệp muội (Aphis sp.) và bọ trĩ (Thrips palmi): Là những sâu hại thường thấy trên cây bí đỏ và là môi giới lan truyền bệnh khảm virus. Phòng trừ bằng phun các thuốc Sherpa, Fastac, Polytrin, Confidor.

2. Bệnh hại:

Các bệnh thường thấy là:

- Bệnh đốm vàng (do nấm Pseudoperonospora cubensis): Phòng trừ bằng các thuốc Mexyl – MZ, Ridomil gold, Ridozeb, Carbenzim…

- Bệnh phấn trắng (do nấm Erysiphe cichoracearum): Dùng các thuốc Rovral, Score, Folpan, Anvil…

Ngoài ra có bệnh chết cây con (do nấm Rhizotonia solani), bệnh héo vàng (do nấm Fusarium oxysporum), bệnh khảm lá virus…

Tác dụng y học

Bí đỏ tốt cho xương và mắt: 

Bí đỏ giàu carotenenên giúp duy trì thể lực,giúp mắt phát triển, đặc biệt các chất khoáng và canxi, natri, kali, magie, phốtpho, sắt, đồng, mangan, crôm có trong bí đỏ tốt cho người già và người bệnh huyết áp những chất này giúp ngăn ngừa loãng xương và tăng huyết áp, giúp xương phát triển.

Bí đỏ giúp giảm cân: 

Bí đỏ là một thực phẩm giàu chất xơ,chứa hàm lượng calo và chất béo thấp. Bí đỏ có chủa hàm lượng cao Vitamin T, một loại vitamin T hiếm hoi được coi là chất độn tốt nhất cho các món ăn từ thịt bò, heo và các món có nhiều mỡ khác, bởi vì vitamin T giúp tiêu hoá các thức ăn khó tiêu và ngăn ngừa béo phì. Do đó, bí đỏ chính là một thực phẩm lí tưởng cho những người muốn giảm cân hay những người thừa cân, béo phì.

Bí đỏ có lợi cho tim mạch : 

Những chất physterol và những axit béo omega 3, omega 6 là những chất có tác dụng làm giảm lượng cholesterol xấu, ngăn ngừa bệnh tim mạch và huyết áp. Và đặc biệt trong hạt bí đỏ rất giàu những chất này.

Bí đỏ tốt cho sự phát triển não bộ: axit glutamine trong bí đỏ là chất cần thiết cho hoạt động của não bộ. Nó có vai trò quan trọng trong việc trợ giúp phản ứng chuyển hóa các tế bào thần kinh. Đặc biệt đối với phụ nữ mang thai, bí đỏ không những giúp cho thai nhi phát triển tế bào não, tang cường sức sống mà còn giúp người mẹ ngăn ngừa những chứng phù nề, tang huyết áp và các biến chứng khác khi mang thai và phòng chống bệnh sốt xuất huyết sau khi sinh.

Bí đỏ tăng cường hệ thống miễn dịch cho cơ thể : 

Hàm lượng lớn vitamin C trong bí đỏ có tác dụng tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, giúp hệ thống miễn dịch trở nên khỏe mạnh.

Bí đỏ giúp làm đẹp da : 

Chất carotenoid có trong bí đỏ làm chậm quá trình lão hóa da,giúp da sáng đẹp, không mụn và ít nếp nhăn.

Bí đỏ giúp ngăn ngừa ung thư : 

Những thực phẩm có màu vàng như bí đỏ có chứa nhiều chất chống oxy hóa và beta- carotene nên có tác dụng ngăn ngừa các căn bệnh ung thư.

Giá trị kinh tế

Giống bí Nhật có nhiều ưu điểm, như: Chi phí đầu tư chỉ khoảng 1 triệu đồng/sào; tỉ lệ sống sau khi gieo hạt gần như 100%; công chăm sóc ít, sự kháng bệnh và phát triển khá mạnh; hợp với điều kiện đất và khí hậu trong vùng; lượng nưới tưới chỉ bằng 50% so với nhiều loại cây trồng khác...

Giống bí địa phương thì dễ trồng nhưng chất lượng cũng như giá cả khá thấp nên hiệu quả kinh tế không cao. Còn trồng bí giống Nhật quy trình nghiêm ngặt, tốn nhiều công nhưng chất lượng bí cao.

Trong quá trình chăm sóc, cây bí đỏ còn cho thu nhập từ bán hoa, trái non và ngọn. Như vậy, so với nhiều loại nông sản trong vùng, việc trồng bí đỏ Nhật vẫn dễ dàng hơn, chi phí vật tư, công lao động thấp, nhưng hiệu quả kinh tế khá cao.

Năng suất bình quân của bí Nhật khoảng 1,5 tấn/sào, giá bán khoảng 3.000 đồng/kg. Và điều quan trọng là được các công ty kí kết bao tiêu toàn bộ.... Vì vậy người trồng không lo việc tìm thị trường tiêu thụ như các loại nông sản khác.

Bình luận